حاجی خدايداداخگر              کانادا- تورنتو

 بخش دوم : بدخشان درکويرانتخابات

دربخش زيستگاه

نفوس بدخشان مانندهرولايت ديگردرحالت انفجاراست ولی زيستگاه ندارندنه تنهابايدبدخشان چندولايت شودکه حکومت بتواندباموراتباع وشهروندان برسدبلکه کسانيکه باثرزلزله ؛ زمين کوچ ؛ سيلاب ؛ لغزش کوه ؛ شکست قصبات ؛ انفجارنفوس ؛ نبودزمين وديگرعوامل سرپناهی ندارندکمپاين نمايندتا ازجانب دولت درديگرولايات اسکان شوند.امروزمليونهاخانواده بنام مهاجرين جنوب وکوچی ازأنسوی مرزبنابرطرح سازمانيافتة سياسی وبخاطرتغيراسکان شمال درين ولايات انتقال يافته وزمين های دولتی وحتی ازمردم راخريده وبرای پشتونهاتوزيع ميکندونامش راگذاشته طالبان ناراضی ولی بدخشی أنقدرعقل واراده نداردکه بخاطرحق مشروع وطبيعی خوديعنی يک سرپناه تلاش کندچه وقت بدخشيهای بی سرپناه می جنبند؟

زمانيکه همه اراضی باقيمانده شمال وغرب کشوروکابل به ناقلين توزيع شد؟ مگردرين نه سال نديديم که چقدرپشتون درين ولايات اسکان شدندوچگونه خطوط حلقوی راباطراف مليتهای ديگرکشيدند؟درحاليکه دربدخشان نه تنهابرخی قريه هابلکه حتی برخی ولسواليهاديگردرخودفررفته وغيرقابل زيست شده اندمثلادرولسوالی ماروزی رابخاطردارم که درهرقريه پنجاه تاصدخانواده سکونت داشت همه دشت بودوباغ ولی امروزحتی زمين های راکه صدهامترازسطح دريابلندبودندسيلاب ودرياخراشيدوکوچيدندامروزجزيک سنگلاخ ديگرچيزی رانميتوان درين ولسوالی ياقت .مردمی که روزگاری باغ وزمين وحويلی داشتندامروزهمه چون رمه های گوسپندوبزدربلندای کوه زندگی ميکنندچاره چيست ؟ دردشان رابه که بگويند؟ اگرچنين مردمی فريادشان رابلندکرده ومظاهره وعريضه وتلاش منسجم کنندشايدوجدان کرزی راحال زارشان بدردأورده وخجالت بکشدکه عوض چنين مردمی بومی ازسرحدات کشورمردم رابولايات شمال بفرستد؟نبودسرپناه ومحروميت چنين رقت باريکی ازعوامل انقراض نسل هاست چرامردم پاميروبرخی طوائف ديگرتقريبامنقرض شدند؟ درحاليکه يک اقليت درانی امروزدعوای اکثريت ميکند؟

گرچه رهبران دولتی دم راغنميت شمرده ودرفکرزراندوزی شايدباشندولی رهبران بومی بدخشان بايدروش روزمرگی وبرخوردعوامفريبانه راکنارگذاشته وطرح واستراتيژی بسازندمحلاتیکه امروزيادرأينده ديگرقابل زيست نيستندبايدبررسی شوندوبرای مردم قبل ازوقوع فاجعه زيستگاه تدارک شود.

برای قرون ونسل های فردانيزبايدفکری کردچندنسل درين خانة زنبورميتواندزندگی کند؟درخانة هرگداهم که برويد ده کودک داردمگراينهاحق زندگی ندارند؟ فرداهريک ازين ده طفل بازده طفل ديگرميکنندفرداکه زمين های ولايت دوروبرماهم به ناقلين توزيع شدبازمردم بومی کجاخواهندرفت ؟ مگردرجنوب باين مردم کدام نمره ميدهند؟هرگزچراکه مردم جنوب مانندمردم شمال وغرب کشوروکابل گوسپندی وخوشباورنيستندکه خانة خودرابديگران بخشندخداچنين سفاهت رانصيب ماکرده است بنابرهمين سفاهت وغفلت بودکه درعقب خانة هريک ازماچندين حريف مسلح کمين گرفته است .

تاکله های خام تاجک وهزاره وازيک وديگران پخته ميشودطوريکه يهودفلسطين راخيلی ماهرانه ازاعراب خرصفت وبدوی ناعاقبت انديش خريدقبائل حتی قبرستان های مارانيزتصرف خواهندکردزيراتازه سالانه ازجهان 500مليون دالرميگيرندتاکرزی برادران ناراضی خودراراضی سازدچنين پولی درخريدزمين مليتهای ديگرمصرف ميشودکه خطرناکترين توطئه عليه تاجک وهزاره وازبيک است گرچه شايدفعلاضررش راکسی درک واحساس نکندتعجب است که وزيردفاع امريکاباچنين طرح کرزی مخالفت کردواسکان طالبان رادرشمال خطرناک خواندولی کارتونيک های شمال که هنوزهم بازيچة دست سحرأميزقبيله اندسکوت راترجيح دادند علاوه برين پاکستان مليونهاعضواستخبارات خويش رابنام کوچی ومهاجروطالب نديم درشمال وغرب کشورخصوصاکابل درتبانی باحکام قبيله اسکان داده است شايدکمترکسی خبرباشدکه پاکستانيهانيزدرشمال زمين ميخرند .

اسکان قبائل مسلح وجاسوس پاکستان درشمال چه بنام کوچی چه بنام طالب و--- ازين مردم برده های دست وپابسته واسيران ابدی ميسازدولی عقل که نباشدهميشه جان درعذاب است فردابدخشان شاهدفاجعه های رنگارنگ خواهدبودنبودياکمبودزمين وانفجارنفوس بزرگترين تراژيدی فرداست زمين پيرواستهلاک ميشودونسل بشربنابرسهولت های روزافزون تکنالوژی روبانفجاراست مدعيان رهبری بدخشان هنوزهم ازعواقب نبودزيستگاه وحوادث طبيعی غافل ودرخواب اندراستی بدخشان ديگرگنجايش چندنسل رادارد؟

نفوس بدخشان چند برابر شده و صدها هزار نفر همین حالا بی خانه و بی زمین روزگاردشواری را به سر میبرندچه کسی باورميکندکه هزارهاخانواده بدخشی يادرفرازکوه هاکوخ ساخته اندکه چندين ساعلت ازمنابع أب دورهست يادرخم وپيچ دره هاکه خيلی خطرناک است؟ همین حالاصدهاهزارخانواده بی سرپناه بدخشی درجاهای زندگی ميکنندکه حتی حيوانات کوچی هم درهمچوجاه هازنده نخواهندماندوسالانه هزاران تن باثرلغزش کود ها ؛ زلزله ها؛ سيلابها؛ خشک ساليهاوديگرحوادث طبيعی زيستگاه خودراناگزيرترک نموده ونه مانندکوچی درلابلای لحاف خودکلداروطلادارندونه دالروسلاح وده هاهزار بدخشی دیگرازسالهابدینسودرولایات ديگربه شکل خانه بدوش زندگی دارندویک بسوه جای برای بودوباش ندارند.

گرچه بدخشان خيلی وسيع است ولی کاشکه 20% اراضی همواروأبی ميداشت تامردم ديگرمانندحيوانات درکوه هاودره های سرپناه نمی ساختندکه نه امکان کشيدن سرک مسيراست ونه برق شماکمترمردمی رادردنيايافته ميتوانيدکه مانندبرخی مردم افغانستان خصوصابدخشان درچنين جاهای سکونت گزيده باشندشايدهيچ حتی بروی تپه های همواريادرميان دره های مصئون بخاطريکه زندگی درکوه هاوتپه هاودره های وحشتناک انسان هاخصوصانسل ناشی را ازمدنيت دورميسازدوخشن وعقيم بارميأوردکسيکه دردشت زندگی ميکندباکسيکه درکوه خيلی فرق داردکسيکه درشهرباکسيکه درقريه امروزدر5ساعت مردم ازيک قاره به قاره ديگرميروندولی بدخشی در5ساعت ازخانه وقريه خوديعنی ازکوهی پائين ميشودتايک پاوروغن يانيم پاوچای بخردأنهم اگرالاغ هيزمش بفروش برسدوبازهشت ساعت ديگرکوه وکوتل رامبزندمگراين زندگی انسانی خصوصادرقرن بيست ويکم وعصرتاکنالوژيست ؟عصريکه هرزن ومردی يک موترداردومردم بروی أب راه ميروند.

چراحکومت جهت اسکان آنهادردشتهای بی پهنای قندزوبغلان وتخاریک نمره زمین نمیدهد؟ چگونه حکومت و عدالتیست که به فکربودوباش وشکم حیوانات کوچی است اماگاهی هم به فکر بهبودوضع زندگی مردمان بومی نیست مگردرنزدنظامها اتباع درجه بندی شده اندکه حیوانات یک قوم برآدمهای قوم دیگر رجحان داشته باشد؟

عجب عدالت ودولتی است که بزورمردمی را ازجنوب درحاليکه هزارهاجريب زمين همواردارند درشمال وکابل وغرب کشوراسکان ميدهدولی مردم أسيب رسيده شمال رادرمحل قابل زيستی انتقال نمی دهدمگراين حکومت ملی وازهمه اتباع کشوراست ؟راستی ميداندکه دربدخشان ؛ دايکندی ؛ غورو----چه ميگذرد؟

مگردرقانون اساسی افغانستان موادنامرئی هم گنجانیده شده است که فقط باعینک سیاه قومگرایی وشئونیستی قابل رویت است؟برای حیوانات یک قوم هزاران هکتارزمین درسرزمینهای دیگران اختصاص داده میشودشهرکهاوفارمهاميسازندولی برای انسانهای قوم دیگرسه بسوه زمین درمنطقة خودشان جهت سرپناه پیدانمیشود!!؟

شماداوری کنيدتاکنون درولایت ننگرهاردر حدود ۸۰۰ فارم مالداری ، مرغداری و باغداری فعال شده است ودرين روزهانيزبک فابريکة لبنيات به مصرف 4 مليون دالرودرپکتيادر37جريب زمين فارم تحقيقاتی به مصرف5مليون دالراعمارشده به همين ترتيب درهرولايت جنوب يک چنين فارمهاوشرکتهاوسلوهارابخاطررشدوارتقای ظرفيت مالداری وزراعت هنوزهم ميسازندولی بخاطريکه بهانه وزمينة اسکان کوچی رادرشمال فراهم کرده باشندپروژه صحت حيوانی برای کوچیهادربرخی ولايات شمال نيزميسازندکه وزيرزراعت گفت : هدف ازين پروژه هادسترستی مالداران وکوچيهابه خدمات صحت حيوانيست.چراچنين خدمات صحت حيوانی اولابرای کوچی درجنوب وفارم های تحقيقاتی وفابريکه و--- درشمال نميشود؟ چرافقط زمين های دولتی شمال ارزيابی ميشودوزمين های غصب شده شمال مصادره تابرای کوچی زمين تهيه شودباخيلی مهارت وبتدريج ميخواهندزيرنام کوچی ومهاجروطالب نديم ناقلين رادرشمال هنوزهم اسکان دهندتا اگربارديگرطالبان افغانستان راتصرف کردندهيچ مقاومت وقيامی ديگرامکان پذيرنباشدأخرين موادسقاوي دوم (مانيفيست فاشيزم) راپياده ميکنند.

مردم درشمال نبايدغافل باشندبايدبوزيرزراعت بگويندبرای کوچی درجنوب فارم وشهرک سازيداولادمابزمين وسرپناه نيازدارندومليونهاخانواده همين حالادرشمال خانه بدوش اندچراغی که درخانه سوزدمسجدراصبراست اگرخرهم بوديم حالاديگرنيات واهداف مرموزشماراميدانيم .يکی دو ولايت دربرابرچنين طرح هاوتوطئه هامقاومت کرده نميتواندبايدهمه مردم شمال مانندهزاره قيام ومقاومت کنندکه چنين مهمانان ناخوانده بارديگرميزبانهارا ازعقب خنجرميزنندوتصفيه ميکنندمحمدگل اولامردمی رامهمان ميکردوبعدهمه مالک سرومال وناموس ميزبانهای خودميشدندوميزبان دهقان ونوکرناقلين اوهمه ولايات شمال راگشت تابداندکه کدام ولايت گنجايش چقدرناقل راداردامروزهم مشاورين کرزی عين کارراميکنندچنانچه سارق اعظم ميگويدمن ولايت بولايت شمال رفته وديدم که ملاهاعليه امريکامردم راتحريک ميکنندوازطالبان دفاع اين مشاورين درحقيقت پول توزيع ميکنندتاديگرمليتهارانيزبدفاع ازطالبان أماده وشورش جنوب رامقاومت ملی سازندوزمين های مردم راخريده وناقلين را اسکان نمايند. نبايداجازه دادتاريخ هنوزهم تکرارشودمليونهاهکتارزمين درجنوب تاچه وقت بايدبلامالک بماند؟ وچرافقط شمال وغرب کشور؟ أياتاکنون کدام تاجک ؛ هزاره وازبکی رادرجنوب حکومت زمين داده است ؟ کوچی درزمستان پاکستانيست ودرتابستان افغانستانیکه هرگزبامليتهای ديگرمخلوط نخواهندشدبنابرين چراعوض کوچی وطالب ؛ بدخشی درولايات شمال اسکان نشود؟أوارگان داخلی کجابروند؟أياتنهاولايت بدخشان باچنين مشکل غم انگيزی روبروست ياديگرولايات کوهستانی هم مشکلات مشابه دارند؟

هيچ روزی نيست که دربدخشان سر زمين وسرپناه جنگ ودعواوقتل وقتال نباشدتاچه وقت ؟سريک ايلاق درقرية ماهرسال اهالی دربرابرهم سنگرگرفته وچندين نفرکشته ومجروح ميشوندغيرازين چندين خويش مادرزمين جنگی کشته شدنداين بزرگترين مشکل مردم بدخشان است امروزکه چنين است چندنسل بعدترچه خواهدشد؟مشکل بدخشان خيلی عميق ترازنبودبرق وسرک است اموربدخشان ازاساس بازنگری شود بايدخيلی دقيق وعميق مشکلات بدخشان ارزيابی ودرسطح جهان ورسانه هامطرح شود .

درمعرکة عقل وعاطفه

بخاطريکه اسماعيليه هاجزء ازواقعيت های بدخشان اندمن بعدازمصاحبة ولسوال بدخشان ومقالة برادری بنام نداکه پروپاگندی بيش نبودخيلی غمگين شدم مردم زيباک وشغنان و---اسماعيليه هستندوحکومت حق نداردولسوال ياقوماندان ومسئولين مناطق شعيه نشين را ازسنی وديگرمردم تعين کندزيراکسانيکه باين ولسواليهاتعين شوندکارشان تاراج وخيانت باين اقليت مذهبی است وحتی عوض خدمت موادمخدرميفروشندوغارت ميکنندوباج وجزيه ميستانندوقتی بازهم باسماعيليه ها؛ هندوها؛ وديگرمردم کشورحاکم تحميل شودپس دمکرسی چه مفهومی دارد؟بنابرين درمنازعة ولسوال ومردم زيباک مردم يقينابرحق هستندوبايد درسی باشدبرای حکومت مرکزی ومقام ولايت بدخشان که ديگرکسی رابرين مردمان تحميل نکنند.

اگرپسری بادختری ميخواست ازدواج کندبايداولاپدرومادرش راراضی ميساخت دريک جامعة سنتی وبدوی نميتوان چنين خيزهای بلندی زدوظيفة ولسوال بودکه خانواده اوراقانع سازدولی تصورميکنم انگيزه اساسی شورش مردم چيزهای خيلی عميق ترازين باشداحتمالافشاريکه برمردم ازناحية فساداداری وسخت گيريهای مذهبی واردميشودوعدم توجة حکومت بانکشاف وحل مشکلات زيباک وشغنان و--- که ريشه درتبعيض مذهبی ونژادی حکام درتاريخ داردرابطة مردم رابادولت ديگرغيرقابل دوام ساخته است .

اگراسماعيليه های بدخشان چنان زيادوبهم پيوسته باشندکه بتوانندازخودولايتی داشته باشندچراجلوشان رابايدگرفت ؟درمدارتاريخ هميشه اين مردم بانواع مختلف سرکوب وتوهين وغارت شده اندأنهم توسط کسانيکه بايدازمال وجان وشرف مردم دفاع کنندماکه هميشه سنگ دفاع ازحقوق مساويانه ازهمه اتباع رابلندميکنيم اولابايدخودحقوق ديگران را مصادره نکنيم قلب من بخاطرجوگی وهندوی مظلوم اين سرزمين بخاطرپاميری وشغنانی فغانستان وبخاطرانسان محروم و بيدفاع ميهنم هزاران پاره است هيچ عاملی نميتواندمصادره حقوق يک انسان راتوجيه کندانسان بدخشان وهرجای ديگرحق داردمرفه ؛ أزادوتحصيل يافته شودقطع نظرازاينکه چگونه ميتواندامکانات رابدست أوردوشرايط اجتماعی رابهبودبخشد.هرکسی درافغانستان حقوق خودراخواست سرش تاپه ميزنندکه مزدوروتجزيه طلب است تاچه وقت مردم بايدغلامی کنندوتابکی اسيرباشند؟ أغاخان نه تنهادرافغانستان بلکه درسراسردنياپيروداردوبرشان کمک ميکندهمين اکنون درکانادابزرگترين مرکزاسلامی رابامصارف خيلی گزاف رويدست گرفته که همه فرقه های اسلامی ميتوانندأثارفرهنگی خودرادرين موزيم نگه دارندودرکشوريکه هوارانيزبايدخريدسالون کنفرانس هابرای چندين هزارمسلمان داردومسجدوکتابخانه و---چرادرپاکستان وديگرکشورهاعليه أغاخان تبليغات ومبارزه نميشودکه کشوری درداخل کشوردارد؟

مصادره حقوق مردم وجلوگيری ازکمک های خارجی - چه أغاخان باشدياديگری - خيانت بوطن ومردم است بگذاريدمديريت خودراداشته باشندوبادنيای خارج روابط بازرگانی وفرهنگی برقرارکنندامروزاگرتشيع افغانستان باتشيع پاکستان وخليج ولبنان ارتباط داشته باشدواسماعيليه های افغانستان با اسماعيليه های دنياوهرفرقه وگروهی باهمکيشان وهم نژادان ديگرشان درگيتی مانندپشتونهاروابطی داشته باشندچنين اسيروتخديروسرکوب نگرديده ومحروم نخواهندماندچرافقط پشتون اين حق راداشته باشدوبس؟

تعجب است پاکستانی شيعة افغانستانی راقتل عام ميکندولی شيعة پاکستان تصورميکندکه فوج واحزاب اسلامی پاکستان روسهارادرشمال ميکشند؟وطالبان جهادميکند؟چراعبدالرحمان سفاک توانست 63% هزاره رادرشرايطی که ايران قویترين کشورمنطقه بودبکشد؟درحاليکه هرگاه قدرت پشتونهادرخطرافتاده زن ومردقبائل پاکستان بافغانستان يورش برده اند؟بخاطريکه تشيع افغانستان منزوی بوداگرحمايت ترکيه وازبکستان نبودکرزی سرجنرال دوستم رادرپوش قرأن انداخته وبرای حميدگل و--- ميفرستاد.

اگرأغاخان به مردم نيازمندوبيچاره بدخشان کمک نمايدتاوضع رقت بارمردم خصوصا اسماعيليه هاتغيرکندچه ضرردارد؟امروزاسرائيل زيرنام ديگری درجنوب سخت بخاطرجذب مردم کارميکندچرارهبراسماعيليه های جهان حق نداشته باشدبه پيروان خويش خدمت کند(غم انگيزترین خبرپخش یهودیت درکشوراست که باترجمه هزاران کتاب تورات بزبان پشتو , پشتونهاراميخواهندباصل أنهابرگردانندوبرای این کارحزب (لیکود) اسراییل برای هر پشتونیکه تغیردین بدهد 8000 دالرمیدهدوبرای پشتونیکه یک پشتون دیگررايهودی نمايداز 1600 تا 8000 انعام خواهد دادفعلا این کار راتوسط NGO های داخلی انجام میدهند)درين خصوص همه چيزنشرشدولی يک پشتون واکنش نشان ندادامايک نظرية بليک ويل خواب را ازچشم همه پشتونهاپراندچراکه ميدانندگنچ درشمال است.

تبليغات منفی عليه موسسة أغاخان عواقب ناگواری دربدخشان داردشايدعوامل ودست های باشندکه نفرت ونفاق رادربدخشان بذرکنندتاکنون مگرکسی شنيده کدام اسماعيلی سنی شده باشدياکدام سنيی اسماعيلی ؟پس ترس بخاطرچه؟طالبان تنديسه های باميان رابانگيزه سياسی نابودوادعاکردندکه مردم بت پرست ميشدند؟حالادشمنان رفاه مردم بدخشان نيزنقابدين رابرچهره کشيده اند.

نجم الدين خان (رح) گرچه درأغازمخالف نقش أغاخان دربدخشان بودولی زودمتوجه شدکه تعصب وتنگ نظری سودی نداردبايدمقام ولايت هرچه بيشترتوجه وکمک های أغاخان راجلب کندترکمنستان وموسسة أغاخان درجنوب دانشگاه وفارم وچيزهای زيادی ساخته اندولی دربدخشان که بايدازبکهاواسماعيليه هامناسبت خوبی برتقوية چنين روابط وکمک هاباشدروحية دشمنی باهرچه نواست اوج ميزندمگرفعاليت فاشيستهای افغان ملتی وطالبان وگلبدين دربدخشان خطرناکتراست يا ازمؤسسة خيريه وجهانی أغاخان؟

درمسائل کلان نبايدتصاميم براساس سليقه های شخصی گرفته شودبلکه ديدمنافع عامه درچيست ؟ وچگونه ميتوان دربدخشان تغيری أورد؟خردمندان بدخشان بايدخردمندانه اساس يک زندگی نوين ومدنی رادرولايت خودبگذارندوبرای يکبارهم که شده بدوريک سفره بخاطرمنافع مردم بنشينندوسخنان تحصيل يافته هاوجهان ديده های خودرابشنوندوخيم ترين مصيبت بدخشان درين است که هيچ کسی بديگری تن نداده وهمه دعوای رهبری داردمنيت نخبه های بدخشان ؛ تحجرملاهای بدخشان ؛ فسادمتنفذين وخوانين بدخشان وخردستيزی حاکمان بدخشان ازبزرگترين مصائب ودردهای علاج ناپذيربدخشان است

گاهی بشنوم که درشمال ومرکزخصوصابدخشان کسی کارنيکی کرده اشک برخسارم حلقه ميزندزيرا افغانستان ازجمله بدخشان برای من أب وخاک نيست بلکه انسان است انسان اين سرزمين دردنيابدوزخ فرستاده ميشودودردوزخ خودساخته عمرش راسپری ميکندأنقدرکه دردوره جنگهابدخشی توسط بدخشی تصفيه شدورنج ديدتوسط شوروی هرگزتابکی چنين خودکشی وخيانت به مردم ؟ تاچه وقت رقابت های ويرانگر داخلی ؟

هرکه دربدخشان سربلندکندهمه ازپايش گرفته واورابزمين ميزنندهيچ قندهاری وجوزجانی وباميانی رادرپشاوروکابل نديدم که باستادربانی توهين کرده باشدولی ملاومکتبی بدخشان درکوچه وبازارهرچه ميتوانست ميگفت؟ ديگران ازيک ميگسارسگبازبابای ملت وتابوساختندولی بدخشیها باجنگ های داخلی ورقابت های منفی خودوباکوتاه فکری خويش هم ازدولت رانده شدندوهم ازمردم هنوزهم چيزی نيأموخته اند

کارملافتنه انگيزيست (يقينانه هرملای بلکه ملاهای پيروخط پاکستان)

ملای جنوب امروزنکتائی زده وزيروريس وسفيرميشودولی ملای شمال خصوصابدخشان هنوزهم تاپه های دوره انگريزونادرخان رادرجيب گذاشته وبرادرش راتکفيرميکندگويی ازاسلام جزهمين يک کلمة تکفيرديگر هيچ چيزی رايادندارد؟درحاليکه پيامبراکرم حتی عزت وأبروی دشمنان خودرانگه ميداشت

وقتی طالبان زنهاراممنوع الخروج ساخته وزندانی کردندچه سودی بردند؟مگرجامعه ازفسادپاک شد؟ازنظرجامعه شناسی وروان شناسی هرميل ونيازمردم راشمابزورمهارسازيدبشکل خيلی افراطی وناسالم ترش ولوپنهان ازچشم خداوندگارقدرت رشدوتبارزميکندوقتی ظاهرخان قانون احزاب راتوشيح نکردوسردارداودجلوفعاليت حرکت های سياسی راگرفت پيامدش چه شد؟

ايمان زنان ومردان مومين وخودساخته درغرب مليونهامرتبه ازايمان زنان خانه نشين ومردان ريشدارکشورهای اسلامی سنگين تراست گرچه شايدنه ريش داشته باشندونه حجاب ونقابی من بحيث يک فارغ مدرسه وفاکولتة شرعيات وازتجارب زندگی درپاکستان ؛ کويت وکانادابأن ملاهای بيسوادوهابی ميگويم که هرقدرشمازنان رامصادره وزندانی کنيدبه همان اندازه فساداخلاقی دربدخشان بيشترميشود

فحشائيکه درزمان مجاهدين خصوصاطالیان درافغانستان رشدکرد درتاريخ نظيری نداشت ازيک طرف فقرعامل چنين کاری بودوازجانبی حس انتقام گيری زنان ازطالبان درهرجامعه وکشوری حتی درعصرپيامبر(ص)وامروزهم درمکه زنانی؛ بداخلاق هستندماحق نداريم بخاطرگناه چندتن همه راجزابدهيم کسانيکه باميدمدينة فاضلة افلاطونی حقوق مدنی ؛سياسی واجتماعی همه راتحريم ميکنندسخت مجرم اندزيراهيچ گروه ونيروی حق وصايت ازمردم رانداردفقط قانون است که بايديگانه مرجع باشد{لست عليهم بمسيطر} اينهاکه اداره جهنمی امربمعروف ونهی ازمنکرطالبان رانيابت ميکنندقانون اساسی رانقض کرده ودولتی دردولت ساخته اند درکشوريکه قانون وقاضی باشدهيچ گروه ديگرحق مداخله درامورمردم رانداردوظيفة ملاتبليغ دين است ونه پوليسی وسرکوب مردم {متی استبعدتم الناس وقدولدتهم امهاتم احرارا؟}

تحريم خروج زنان درجرم بدخشان ناشی ازجهالت طالبان بدخشی ميشودکه بخاطرخوشنودی طالبان وزيرستان واستخبارات پاکستان که خودشان روزی درين مدارس درس خوانده اندچهره بدخشان رادردنيابدوی وغيرانسانی نشان دادندواحتمالاهمين طالبان زن ستيزهم تعدادی ازداکتران راترورکردندچنانچه مظاهره دربدخشان ازيک طرف اوج بی کفايتی والی وازجانبی روابط عميق طالبان راباروحانيون غافل وخوشباوربدخشان باثبات رساندونشان دادکه أی إس أی باملاهای ديگرتاچه حدی روابط برقرارکرده وازطريق أنهادست به کارهای سياسی ازقبيل کشاندن مردم به مظاهره درمناسبت های مختلف ؛ تحريم خروج زنان ؛ اسيدپاشی وترورميزندتابروش های گوناگون ارعاب رادرميان مردم خلق وحکومت راتضعيف نمايدزن ستيزی ملاهادربدخشان نيزمنشاء خارجی داردطوريکه تحريم نوروزوجنده بالاهم درين چندسال ازخارج أب ميخورد.

برخی ملاها ازطريق طالبان خصوصادروزارت حج واوقاف ومحاکم وشورای علماء ازاستخبارات پاکستان دستوروپول ميگيرندکارهای استخباراتی پاکستان خيلی وسيع ترازنبردش است وبرعواطف دينی عوام شناميکندانگريزازين سلاح بقدری استفاده کردکه حتی احزاب دينی تشکيل دادومشايخ وزيارتگاه هاساخت ملابرهبران شورش عليه امان اله ميگفت درزيرفلان درخت درمسيرتان سلاح ومرمی است برداريد.

رهبری شورای علمای افغانستان (شئون اسلامی قديم) ازيک طرف ازاستخبارات پاکستان معاش گرفته وازجانبی باطالبان روابط خيلی نزديک وعاطفی داردوطرفدارجدی برگشت "امارت اسلامی" است اين شورای دولتی ازملاهای غيرپشتون که درک سياسی ندارندبحيث ابزاراستفاده کرده وغيرمستقيم همه رادرخدمت طالبان گماريده است درحاليکه طالبان نکتائيدارنيزباتمام وجودروحية طالب ستيزی ونفرت ازپاکستان راميخواهندتغيردهند.

عمل شنيع يک أخوندکليسای فلوريداقبل ازاينکه ازعظمت قرأن بکاهدوقارواعتبارامريکارادرجهان اسلام فروميريزدمظاهره نيزدرحد500تايک هزارتن کاريست موجه ولی اينکه ازکودک تاپيربه ده هاهزاردريک چنين شرايطی همچوگله بسيج شوندکارخيلی احمقانه است اگرمثلابمی انفجارکرده وهزارتن کشته ميشدندکه پاسخ ميداد؟أياملايکه بخاطرچنين مظاهره پول دريافت کرده چندهزارش راعرض تداوی مجروحين ميداد.

چراچنين مظاهرات خشمگينانه درکشورهای عربی نميشود؟مگرقرأن وپيامبرازاعراب نيست؟اولامردم افغانستان خطوط سرخ وسبزمظاهره رايادبگيرندبازمظاهره کنندچرامليونهامسلمان درغرب خصوصاعربهادرامريکاچنين نکردند؟پاکستان وقتی زيرنام طالبان تجاوزش راشروع کرداولاشائعه پخش کردکه دومردباهم درقندهارعروسی کردندچنين خبری همچوبم درميان عوام انفجارکردودرجريان تجاوزشائعه کردکه روس واسرائيل وهنديهاعليه طالبان جنگ ميکنندوبازچندين باردرين سالهاقرأن رادرافغانستان سوزاندومساجدومدارس رابأتش کشيدتاعوام راعليه نيروهای خارجی بسيج کندولی تيرش به هدف نخوردبنابرين دشمن ميکوشدازهررويدادی حداعظمی استفاده راکندچرامردم افغانستان خصوصابدخشان عليه جنايات طالبان يکبارهم مظاهره نمی کنند؟چراعليه تبعيض وبی عدالتيهاواکنشی نشان نميدهند؟اگردانشی ندارندکه زيان انکشاف غيرمتوازن رادرک نمايندمگرچشم ندارندکه 90% مامورين ومقامات کشورخصوصادرکابل ازچندولايت بخصوص اندأياميدانندکه معنايش چيست؟ اگربلی پس غرورشان کجاست؟ واضح است که مظاهرات درافغانستان توسط اجيران پاکستان وايران سازمان داده ميشوندراستی دست های مرموزازعوام کالانعام وملاهای غافل وبيسوادمابازيچه های ساخته که ابليس هم درحيرت مانده است چه کارهای ابليسانه که درلفافة دين نميشود؟ومابدون اينکه بدانيم درخدمت دشمن قرارداريم .

سوزاندن قرأن طرح اسرائيل بودتاجلواعمارمسجدی رادرکنارمرکزتجارت نيويارک گرفته وروابط امريکاراباجهان اسلام برهم زندولی چنين کاری رابايدازطريق ديگری ميکردچنانکه پاکستان چنين ميکندوگرنه درين نه سال جونزکجابود؟جالب است وقتی ملای عيسوی متوجه دسيسه شدامتناع ورزيدولی ملای افغانستان هنوزهم درخط دشمن روان است دردناکتراينکه چرامردم بدخشان قبل ازرسيدن بدريابوتهاراکشيدند؟حتی ازنمازعيدهم طالبان استفاده سياسی کردندمردم بدخشان درين نه سال ثابت کردندکه بيشترازهرمردمی درخدمت دشمن قراردارندچون عقل وخردشان رابرای قيامت ذخيره کرده اندپس چراطالبان حق نداشته باشندخودرا" مقاومت ملی" بنامند؟

ملايکه کشتاريک ملکی توسط ناتورامحکوم ميکندولی هزاران جنايت طالبان راتجاهل ميورزدوحتی توجيه ميکندمگرباطالبان وزيرستان چه فرق دارد؟بزرگترين خيانت کرزی اين است که نگذاشت عليه طالبان کارفرهنگی ومردم تنويرشوندوگرنه ويروس طالب چنين بروحانيون ديگرسرايت نکرده وامروزمساجدومدارس ماکانون تربية تروريزم فکری وتدريس خشونت نبود.راه مبارزه بافسادفقرزدائی ؛ تربية وتنويرمردم ؛ تسهيل شرايط ازدواج وتداوی امراض اجتماعی است تافشاروارعاب چرايک زن لامذهب درغرب شب وروزدرميان مردهاکارهم ميکندولی به شوهرش وفاداراست درحاليکه زن مسلمان درولايتی چون بدخشان اگربازارهم ميرودبايدمحافظ داشته باشد؟بخاطريکه مردم هميشه اسيروکودک نگه داشته ميشوندوحق ندارندکه عاقل وبالغ شوندتاخيروشرشان راخودتشخيص داده بتوانند.

مگرتقوی راميتوان تحميل کرد؟ ملاعوض قلدری بايدعليه خشونت درخانواده ها؛ دخترفروشی ؛ عادات وعنعنات عقيم ؛ خرافات ؛ جادوگری وقبرپرستی مبارزه کندعليه رشوت ؛ اختلاس ؛ کيسه بری ؛ سود ؛ غش ؛ قمار؛ بچه بازی ؛ احتکار؛ گرانفروشی ؛ مصارف گزاف وکمرشکن درمناسبات مختلف خصوصاعروسی وفاتحه ؛ قاچاق ؛ افراط وغلودردين وهزاران منکربزرگ ملی که باعث فساداجتماعی ميشود.

امروزبايران نگاه کنيدأيادرحاکميت أخوندی فسادبيشترشده ياکمتر؟حتی درهمين غرب زنان نقابدارکه درمعرض فشارشوهران خودقراردارندفاسدتراندجوامع سنتی وسریسته ذاتاجوامع غيراخلاقی اندوچيزی درين جوامع بنام تقوی ؛ صداقت ، ايثارواحساس خدمت سراغ نداردهرچه هست رياء ودروغ ونفاق ونيرنگ اجبارمردم باخلاق مانندنفاذشريعت طالبان توهين باسلام است.

که ميگويد: درگذشته فسادی درافغانستان نبود؟بلکه هزارمرتبه بيشترازامروزمگردرمدارس افغانستان هرشب جمعه تاصبح محافل رقص رابخاطرنداريم ؟چراملاهادربرابربچه بازی خاموش بودند؟ملاهارنگ ناخن زنان را ازخون قربانيان همسنگران وهمفکران خويش جدی ترميگيرندبخاطريکه درمنطق ملاحقوق بشرمطرح نيست ملاهميشه پايه بردارتابوت استبدادبوده است واستبدادی ترين نظام هاراتوجيه کرده است درحاليکه همه رهبران بزرگ اسلام درراه مبارزه عليه استبدادجان داده انداوهنوزهم درقرن بيست ويکم درين توهم است که مردم همه گوسپنداندوماچوپان وديگرهيچ کسی غيرازخودش عقل ودين ندارداگراينهادين راکماحقه اولاخودفراگرفته وبعدبرای مردم ميفهماندندمردم ماسه دهه درخون شناورنبودهنوزهم بازامارت اسلامی خواب می بينندامارت جهل ؛ جوروجادواگردست طالبان دولتی وملاهای شئون اسلامی بازگذاشته شودبالاخره برادران خودرابقدرت ميرسانند.

چرادرحاليکه نسل جوان غرب بسوی اسلام بحيث يگانه منبع معنويت تاقبل ازيازدهم سبتمبروسربريدن های خوارج رجوع کرده بودولی حالابقدری درجهان روحية اسلام ستيزی رشدکرده که حتی قرأن سوزی راجشن ميگيرند؟ پيامر(ص)أمدکه خلق راباسلام فراخواندولی ملابسوی کفرش ميراند.

شهری برفرازتخيل

به هرحال مشکلات افغانستان خصوصابدخشان کم نيست که بشودهمه رادرچندسطرجمع بندی کردولی خبرشدم که شهرکهنة فيض أبادتخريب وتوسعه داده ميشوداين يکی ازاولويت های بودکه بايد دردوره انتقالی حتی قبلاصورت ميگرفت امروزهم که مسئولين درين راستاجنبيده اندبرکت قرين حرکت شان بادگرچه من نه انجنيرم ونه درداخل کشورولی نظرم راميدهم شايدکه عاری ازفائده نباشد.

پيامبراکرم ميگويد: هرکاری راکه شروع ميکنيدبکوشيدبه بهترين وجه ممکن کامل وعاری ازنقص باشد" هرکاری بازتاب خردوفرهنگ عاملين أن ميباشدنسل های بشری ميأيندوميروندولی کارنامه های أنهاباقيست أثارهرنسلی بيانگردرک ؛ دانش وظرفيت وفراست اوست امروزتنديسه های شهرغلغه ومنارجام نگين خراسان أثارجاويدانه وحيرت انگيزکوشانيهاتاغزنويان وغيره نسلهاونژادهانشان ميدهدکه چقدرمردم هنرمندونازک خيال بوده اندهرقدرسده هاوقرنهاميگذردارزش هنری أثارأنهابهتردرک وهويداميشود.

بايدتاحدامکان توسعه بامعيارهاواستندردجهانی وعصری برابرباشدبايدازخواجه عبدالمعروف تاشورابک أنقدربازارمستقيم ويکراست شودکه اگرکسی باچشم مسلح ازأغازنگاهی اندازدأخرش راديده بتواندبخاطريکه شهررازيبانشان دهد؛ عمق أينده نگری ومدنيت دوستی مردم راتبارزميدهد؛ موترهاسريع ترميتوانندعبورکنند؛ امنيت بهترتأمين ميشود؛ درأينده دردسرسازهم نيست .شوربختانه درمسيرسرک مرکزی شايدبرخی مسجدهامشکل سازباشندولی اگرچنين شدبايدکمی دورترانتقال يابندچراکه هدف ازمسجدعبادت است وهيچ جای بذاته قداست نداردعبادت راميشودچندقدم بالاترهم کردولی سرک اگرخراب شودضررش عام ودائميست نفع سرک خيلی زيادترازمسجداست بايدنفع عام رابرنفع خاص ترحيج داد.

تاحدممکن بازارشهروسيع باشد؛ درهردوطرف شهرهرقدردکان ؛ مغازه ؛ هوتل ؛ رستورانت و----ميشودبايدبنابرنقشة شهرداری وبطوراساسی وکانکريت باشدزيراکه ساختمان های خودسرانه وگلی بازهم ضررهای فراوان دارندامروزدرکشورهای پيشرفته اگرکسی درخانة خوديک مرغانچک ياکردهم ميسازدبايدازشهرداری تجويزونقشه بگيردکارهای خودسرانه هم بامنيت اشخاص خطرناک است وهم بسلامت باشندگان محل شهربدخشان راکه نميتوان واقعاشهرگفت کلاقابل تخريب است چراکه دربازارش موتررفته نميتواندبگذريم ازکوچه وپسکوچه هايش که دربرخی محلات حتی يک خرباردارهم رفته نميتواندتخريب چنين شهری بتدريج بايدازاولويتهای حکومت بدخشان باشدشهری چنين بدقواره وبی نقشه بايدبه يک شهرسراسربلندمنزل واستندردتبديل شوداگرشمادريک قرية کشورهای ديگربرويدازنظرنقشة انکشاف شهری باپايتخت هيچ فرق نداردنه تنهامحيط زيست وحفظ الصحه مهم است بلکه نوع شهروزادگاه درتکوين افکاروشخصيت اثرگذاراست .

اگرمردمی توان کاراساسی وبلندمنزل راخصوصادربازازندارندبايدازدولت يابانک های خصوصی قرضه بگيرندسيستم بازاربدين معناست که نبايدمردم محتاج وبيکاربمانندمهم ترازهمه درهردوطرف شهرکاملابلندمنزل اعمارشودوکسانيکه بنابردلائلی نميتوانندبايدتهداب راچنان قوی وباظرفيت بگذارندکه درأينده هرقدربرويش ساختمان های ديگرشودمقاومت داشته باشداگرچنين شودمانندولايات جنوب وکابل وبلخ وهرات يقيناهمه مردم شهرکاريافته وميتوانند درين پلازاها؛ مغازه ها؛ هوتل هاوبلندمنزلهاروزگارشان راتنظيم کنندواگرتنهابه يکی دومنزله اکتفاء شوديقينادرچنين شهرکوچک مليونهاتن بيکارمانده وسرقت وجنايت بيدادخواهدکردزيراکه ديگرزراعت نيازهای همه راتکاپوکرده نميتواند.

سرايها؛ مسافرخانه ها؛ أسيابهای برقی وأبی ؛ مسلخ ها؛ موترشوئيها؛ البی سازيها؛ نانپزيها؛ گراچ هاوچيزهايکه ازيک طرف باعث سروصداومزاحمت شهرميشوندوازجانبی نيازهمگانی وعاجل نيستندبايدکاملاخارج ازبازارباشندزبيائی شهرتنهادروسعت وبلندمنزلهايش نهفته نيست بلکه درنظافت وخصوصيت رسته هايش نيزبايدمتبلورباشد درشهرهای استندردبرای هرچيزی محل بخصوص درنظرگرفته ميشود.چيزيکه خيلی مايه ومصدرتشويش است سالانه هزارهاهکتاراراضی بدخشان راياکوکچه وجيحون وديگردرياهاودرياچه هافروميکشنديازلزله وسيلاب ولغزش کوه هاوديگرحوادث طبيعی اگرحکومت برعکس کشورهای پيشرفته جلوسيلاب ولغزش زمين وزلزله راگرفته نميتواندولی بايدکوکچة خشمگين ازبی مهری وخيانت حکام گذشته رامهارساخت .

ودرولايتی که کمترين دشت وزمين قابل زيست داردباچنين خطری اگربرخوردجدی نشودعواقب غم انگيزداردچندی قبل حوض پاميرهم ازتبعيض وبی عدالتی رژيم هشداردادواگربدادش بزودی رسيده نشودهمچوحزب دمکرتيک خلق "انقلاب" خواهدکردوبازخينة بعدازعيدسودی نخواهدبخشيد.

افسوس که مناظروأثاربدخشان درکشورديگری نيست درپايتخت کانادابرويداحساس ميکنيديقينادربدخشان هستيدخصوصاشهرفيض أباد:دريايست درميان "اوتاوا"که دوطرف تقريباتبه وکوه لنگرانداخته وشهردردوطرف درياموقعيت داردولی برفرازاين درياصدهاپل باديزان هاوشکل های گوناگون که يکی زيباترازديگريست اعمارگرديده ودوسوی دريابارتفاع پل هاکاملاکانکريت شده است وازين دريامليونهاهکتارزمين رادرفاصله های دوروبرفرازتبه هاوکوه ها أبی وسرسبزساخته اندکه همه باغ است وزراعت درحاليکه دروسط شهربلندمنزلهاصف کشيده اندبقدريکه من شباهت های طبيعی رادرين شهروفيض أبادميديدم تفاوت ميان يک کشورفقيروشهربی صاحب رابايک شهريکه فرزندان رشيدی دارداحساس ميکردم احساس غم انگيزوحسرتباری .اگردربدخشان مانندجنوب هايوهای حلقوی رويدست گرفته شودنه تنهاديگرفاصله هافروميرزندبلکه بنابرموقعيت کم نظيرش نيويارک خواهدشدتازمانيکه ازمسيرجوزگون نيزدوطرفه کانکريت نشودجلوسيلابهارانميتوان گرفت بايدمانع تخريب بيشتردره جوزگون وغرب خرقة مسروقه ؛ خواجه عبدالمعروف ، دشت قرغ و--- شده وهردوطرف راخيلی بلندکانکريت کردوبعدمردم ودولت زباله رادرعقب ديوارجوزگون انداخته وبامرورزمان سنگلاخ رابزمين تبديل کنند.

هردوطرف دريای کوکچه اگردرمواضع أسيب پذيرکانکريت نشودچندسال بعدفيض أبادراماننديفتل وراغ وجرم أب خواهدبردمن بخاطردارم که قرية مادوابه همه باغ بودوخانه وچقدردلانگيز؟ولی امروزسنگلاخی بيش نمانده است أب مانندسوهان وموريانه زمين راميخوردنه تنها انکشاف وبازسازی (چه چيزی درگذشته ساختندکه حالابازسازيش بگويم؟) بدخشان بلکه حفظ خاک وزمين وزراعت وشهرودهات وباغ وراه بدخشان ازگزندحوادث طبيعی خصوصاسيلاب ملياردهادالرنيازداردکه بايد دراولويت پلان های مقام ولايت باشدوبادوستان خارجی درميان گذاشته شود.چراکه بدخشان يکی ازمراکزحوادث طبيعی ومصدرسيلابهاوطوفانهاوزمين لرزه هاولغزش کوه های شامخ وسرکش است که هميشه درزيرفشاربرف فرسوده ميشوندقامت بدخشان هرسال بيشترخميده ميشودوخاکش رابرف کوچهاهميشه جاروميکنندوأبش همچونفت وگازدرحالی هدرميرودکه مردم بدخشان هنوزهم باشيطان چراغک قرون وسطی زندگی ميکنند سرمايه بدست است پی سودنکوشی؟ فرصت گذاران راست چرازودنکوشی؟

دريای کوکچه بنابرموقعيت خويش درميان کوه های سربفلک کشيده که ميتواند بزرگترين بندبرق أسياشودارزش کمتری ازخون انسان نداردولی درکشوريکه خون أدميزادش ارزشی نداشته باشدبأب وخاک اوکه ارزش ميدهد؟چيزيکه بايدعامل رفاه وخوشبختی ماباشدشوربختانه باعث رنج ومشکلات زيادی ميشود دردوره اسماعيل که بندبرق فيض أباداعمارنگرديد ملاعمرجورش خواهدکرد.

اگرعزم ودرأيتی باشدميتوان فيض أبادراعروس افغانستان ساخت زيراکه همه ظرفيت های عروسی راداردمناطق شگفت انگیزودلپذیرطبیعی ، ســـیاحتی وتاریخی، قله های شامخ ونامداربابلندای مرتفع ازسطح بحرچون نوشاخ(7492مترازسطح بحر)، بندکاه(6800متر)؛ کوه بلندترین(6286متر)، شاه دهر(7038متر)، لندکوه دوسر(6901 متر)برپیکره هندوکش وسلسله کوه های پامیر ؛ دریاهای وافر، جهیل های شیوه وزرقول وچقمقین واخو، دارابودن 53درصدآبهای زیرزمینی کشور؛ چشمه های گرم ؛ بزرگترین کتلۀ حیات وحش (مارکوپولو، پلنگ برفی، خرس های برفی ؛ پرنده های نادرو...،معادن گرانبها ؛ منابع طبیعی ، علفچرها ؛ شیوه (سلطنت گاه بدرجمال)، سرحدمشترک باسه کشورهمسایه خصوصايگانه ابرقدرت اقتصادی فردا ؛ شاهراه ابریشم با ارزش ترین امتیازجغرافیائی - اقتصادی بوده، بازارهای بزرگ صنعتی – بازرگانی منطقه را باکوتاه ترين فاصله وصل نموده، عمده ترین مایحتاج افغانستان وسایرکشورهای منطقه رافراهم میسازد.

درحاليکه لاجوردبدخشان راحتی دراهرام مصرميتوان يافت يک چنين ولايت سرشارازگنجينه های طبيعت هنوزهم محروم ترين وعقبمانده ترين منطقه بشمارميرودبقدريکه شش ماه زيربرف ميماندوششماه ديگرمردمش نيمه گرسنه بخاطرفقط زنده ماندن ازبام تاشام سرگردان اند.

هرگاه مردم همه وقت وعمرشان راصرف يافتن يک لقمه نان کنندوقتی ديگربرای "انسان شدن" نخواهنديافت پس نه تنهابنابرفرموده پيامبراکرم الفقرکادأن يکون کفرابلکه تهی دستی ونيازکرامت وانسانيت أدمی رامصادره ميکندوغرورماراميشکندمگرنه اين است که احتياج أئينه رامحتاج خاکسترکند؟بنابرين بدشواری ميتوان باورکردکه فقيروارسته ومؤمين شده بتواند- تواضع کن که تواضع نکوست گداگرتواضع کندخوی اوست - حالاکدام جهاداکبرواولاست : جهادعلية فقروجهل ياعليه وطندارمسلمان؟

هرکسی امروزدرافغانستان مصروف انکشاف مادی ومعنوی کشورباشدمجاهدواقعی است بدخشان اگردرهايش رابتواندبروی دنياخصوصاچين بازکندأينده درخشان داردشماشهرراطوری سازيدکه قرنهابعدهم ازحيث زيربناوديزاين وانکشاف شهری قابل استفاده باشدروزيکه بندرهاباسه کشورديگربين المللی شوندوصدهالاری ازين مسيرهاعبورکنندبدخشان پايتخت بازرگانی خيلی مهم خواهدشدوميلونهاتوريست درترمينال بدخشان صف خواهندکشيدوازين گمرکات مليونهادالرعوائدخواهيم داشت.اگرروزی خط أهن ازبدخشان بگذردناگزيرخواهيم شدأنقدرشهرراتوسعه دهيم که ازجرم تايفتل وارگوهمه شهروبازارشوندپس کاری کنيدکه بارديگراولادماناگزيرازتخريب وتوسعه نگردندبلکه برتهداب ماديوارکنندزيراهزينة تخريب امروزشهرخيلی اندک است

دربخش ديانت

مکه هيچ گنجايشی نداشت همه کوه بودوسنگ ولی امروزچقدرزيباست؟درحاليکه خداوندتسخيرکرات سماوی رابانسان بشارت داده مهارکردن کوه ودرياباسلاح تکنالوژی وابستگی باراده جمعی ورهبری خردمندانه داردبدخشی بروی گنچ خوابيده ولی گرسنه اميدوارم روزی نخبه هاوروحانيون بدخشان بتوانندازلجنزاررقابت های سياسی وفلسفی پروازه کرده ودرفکرحل مشکلات جامعه ومردم خودشوند.

تحجردينی ؛ چپ وراست رقصيدن ؛ رقابت های حزبی چه دردمردم رادواميکند؟ انسان بايدهميشه درعصروزمان خودش زندگی وباواقعيتهای عينی عاقلانه برخوردکندافغانستان نه مکه است ونه مسکو؛ نه امريکاست ونه چين بلکه سرزمين رنج ومشکلات تراکم يافته ازغدروجنايت حکام جاهل وفاسدیست که هنوزهم برگرده زن ومردش لگدميزنندمابايدفقط درفکرتداوی امراض اجتماعی کشورخودباشيم هرفکری غيرازين کودکانه است.

کسانيکه قبل ازاعماربهشت دردنيامردم رابسوی بهشت أخرت ميکشانندخيالپردازاندسيدقطب (رح) ميگويد: شکم های گرسنه ازدرک مفاهيم عالی وارزشهای بزرگ عاجزاندخدای گرسنه نان است وخدای برهنه لباس وخدای دربدرسرپناه وخدای مريض دوا؛ اينهامصدرتفکرانسان های عادی ومحتاج اندومعراج أرزوی توده های محروم اگرامام حرمين شب رسول اکرم راخواب می بيندولی بيوه های افغانستان ؛ يتيم هاومعلولين ومساکين وفقراء درسراسردنياهمه شب نان ؛ لباس وخانه خواب می بينندبنابرگفتة شريعتی اگراقتصادهدف نيست اصل وزيربنای زندگيست .

خدارانبايدسپرجهل وفقروتبعيض وتنبلی ساخت وضعف وغفلت وبدبختی وشکست خودراتوجيه دينی کردکاملاغلط است که خداکسی راشاه وديگری راگداخلق کرده باشدبرخی شعرای قديم درک درستی ازدين نداشتندبقدريکه حتی زن راگاهی باسگ مقائسه کرده اندوزمانی شيطان گفته اندحالانکه رب امرة بالف رجل برخی مفسرين وعلماء نيزچيزهای گفته اندکه باروح ونص دين وبرداشت انسان امروزی ومتمدن فرق داردنبايدچنين خرافات وهذيان های معيارقضاوت ماباشند.

أياخداونديک قوم بلکه يک ولايت رابر33ولايت ديگرحاکم خصوصامحمدزئيهاراکه فاسدترين ومعامله گرترين قبيله بوده اندرهبرمردم افغانستان ساخته است ؟مگراسرائيل راخدابراعراب مسلط کرده است ؟حقيقت اين است که استعماروحکام هميشه عوام راتخديرکرده اندوسلطه وجنايات خودراتوجية دينی بهمين خاطراست که پاکستان درعبای دين واردکشورميشوديک مهاجرپاکستانی برايم درکاناداگفت برادرم درفوج افسراست اين فوج مابودکه عليه شاه مسعودمی جنگيدولی بنام طالبان افغانی ".

بلی اشغالگران مزدورشان را"اميرالمومنينن" ناميدندتاعوام باورکندکه چنين فردی خليفه ومارعيت اوهستيم يعنی با استفاده ازبيسوادی وعواطف دينی مردم خوشباور، ديودرنقش خدابازی ميکندومليشه دعوای نبوت درحاليکه تقديرانسان برعکس حيوانات بدست خودش رقم ميخوردوخداوندبرهيچ فردی مقدرنکرده است که دزدباشدياعالم ؛ پادشاه شودياغلام بلکه شرايط است که برسرنوشت انسان تأثيرميگذاردوشرايط راخودميتوانيم تغيردهيم.

شوربختانه عوام وحتی ملاهای کم سوادمازيرنام "قضاوقدر"هنوزهم به همان جعليات وتلقينات انگريزی واسرائليات باوردارندکه دنيادوزخ مومين وبهشت کافراست والفقرفخری وميگويندچراکاروتلاش کنيم هرچه درنصيب مابودميشود؟ اگرديگران دارندخدابرشان داده است مگرباخداداده ميشودستيزه کرد؟ انسان های جاهل چنين خداوندرازنجيروزندان روح وعقل واراده خودميسازندودراسارت روانی وحقارت منشی عمرشان راميگذرانندچون دينی راکه بخاطرأزادی وعزت انسان نازل شدبه موادمخدرتبديل کرده اندمگرچنين معتادان تاريک انديش ميتوانندوارث زمين وسرداربشريت ونيکوترين امت باشند؟

درک وبرداشت کاملاعقيم وخردستيزانة مردم افغانستان خصوصاروحانيون ما ازدين يکی ازعوامل عقبماندگی وبدبختی ماست که بايدتغيرکندباچنين قرائت کليسائی قرون وسطی مگراصحاب پيامبردنياراتسخيرکردندوهمه جاسرداروسرورشدند؟اگردينی مانع پيشرفت ورفاه وخوشبختی مردم شودياکه دين نيست ياتحريف شده وتحريف نيزدونوع است تحريف بالنص که تورات وانجيل شدندوتحريف بالمعنی که بعدازشهادت حضرت عثمان بنابراعراض خاص شروع شدبگذريم ازاحاديث دروغين که بنابرتحقيقات علمای مصرحتی دربخاری ومسلم راه يافته اند.

اگررهبران فکری جامعه بتوانندچنين ديوارهای توهم وخرافات راهموارسازندافغانستان خيلی سريع پيشرفت ميکندچراکشورهایکه دوسه قرن ازوجودشان نمی گذردامروزدراوج تمدن وتکنالوژی قراردارندوابرقدرت های اقتصادی وصنعتی هستندولی افغانستان هفت هزارساله هنوزهم رويش ازخاک بالانميشود؟خيرالامم ومحتاج کفارومشرکين !!؟أيادين مافقرومرگ ومرض ميکاردياخودتصويردرستی ازدين نداريم؟

يک خطيب درامريکاگفت : اگرپيامبرزنده می بودبهترين دستأوردهای بشری راميگرفت ومتمدن ترين شخصيت عصرمابودمن نيزيقين دارم که اگراوزنده شودازخيلی تکه داران وتجاردين برائت ميخواهدزيرا" دشمن دانابه ازنادان دوست" اسلام عاليترين مرحلة تکامل انسان است پس چطورميتواندبامقتضايات عصرونسل امروزوفرداوهزاران قرن بعدهم تصادم کنداگرچنين باشدپس فاتحة دين رابايدخواندبلکه اسلام دين اعتدال است واعتدال مقتضایش اين است که انسان بدنياودين اهميت يکسان دهد.خطرناکترين دشمنان مردم افرادی اندکه ازدين ارتزاق واستفاده ابزاری ميکنندوبخاطرتخديرواستثمارعوام جلودمکرسی وپيشرفت راميگيرندبايدزن ومردکشوربالهای مدنيت شوندوازشرايط وحضورتکرارناپذيرجامعة جهانی حداعظمی استفاده رابرند.

مابدخشیهاطوريکه سطح زندگی بدوی داريم افکارمان نيزبدويست دروقت جهادهمه درکنارسفارتهاصف کشيده وخارج رفتندوامروزدرحاليکه اولادشان تحصيل کرده وخودشان سرمايه دارشدندافغانستان رانيزتسخيرکرده اندولی خيزدوربدخشی تا ايران وبعدهم تاجکستان بودجالب اينکه جنگ ومقاومت درشمال بودولی مردم ازجنوب بنام مهاجرين شمال پناهنده ميشدند.

امروزهم بدخشی عارداردکه به سفارت هاومراجع خارجی رفته ومشکلات ولايت خودرادرميان گذاردحالانکه درجنوب ديگران روابط فاميلی برقرارکرده اندچرارهبران وروشنفکران بدخشان ازبرقراری ارتباط باجامعة جهانی عاجزمانده وبلندترين خيزشان تارياست جمهوری است ؟ چراتاکنون درجريان نه سال نتوانسته اندمشکلات خودرابامراجع بين المللی وهانرهادرميان گذارند؟چراهيچ روزی نيست که چندين پروژه درديگرولايات که هرپروژه صدهامليون دالرهزينه داردافتتاح ميشودولی دربدخشان جزچندانجوی تاراجگرويک حکومت فاسدوناکام ومرگ ومرض ديگرخبری نيست؟

داکترصباوالی فرهيخته ومبارزهرات ميگويد: هیچ جامعه ای بدون پيشرفت ورفاه اجتماعی سالم نخواهدبودشهروندان ناسالم به پیشرفت وسرفرازی نایل نخواهند شدامنیت و انکشاف دو وجه مرتبط به هم اند(امنيت روانی ؛ فيزيکی ؛ اقتصادی ؛ سياسی ؛ اجتماعی) بدون امنیت انکشاف ممکن نیست و بدون انکشاف متوازن امنیت هرگزپايدارنخواهدماندبدون توسعة اقتصادی دشوار است بتوان که مشکلات عدیدة ولایت راخودپایان دهیم درامرتوسعه برمبنای استراتژی انکشاف ملی افغانستان واستراتژی انکشافی ولایت هرات خواهان توسعه اقتصادی ومتوازن درسراسرولایت موازی باسایرولایات می باشیم دراین راستا تلاش خواهیم کرد درحد امکان منابع "ملی" و "بین المللی" رابرای توسعه اقتصادی بشری جذب کنیم "

درزمان جهادمردم ديگرازهفت تنظيم پول وسلاح ميکشيدندوهنوزهم نماينده های خودرابه خارج ميفرستادندتابکشندچندی قبل ديدارملاعمروتعدادی اززنان ومردان جنوب راباريگان دريوتوب ديدم ولی بدخشی منتظربودکه چه وقت جمعيت يک قطره أب به گلويش ميأندازد؟ ميگويندخرازخرعقبماندأل ودمش ميريزدشماجنوب رابنگريدوشمال خصوصاولايت خودرادومين هايوی (شاهراه) کابل - تورخم نيزافتتاح شدودومين هايوی قندهار- کابل زيرکاراست ولی صدهاتن درشمال خصوصابدخشان بنابرنبودوياتنگنای سرکهای سياسی دراثرتصادم عرادجات کشته ميشوند بشردوست ميگويد: سرک تخار - بدخشان هم جزء همین سرکهای قیرمالیست وحتی بدتر: از کشم تافیض آبادبعضی قسمت هاقیر مالی شده ، بعدخامه است، بعدقیرمالی شده ، بعد خامه است فیض آباد ازمرکزولایت فقط نام آنرادارد: بدون برق ، بدون آب آشامیدنی ، بدون سرک پخته ، بازار اصلی آن با دکانهای کهنه یادگاری ازقرنهای ماقبل تاریخ است شاید بدخشان بزرگترین وپرجمعیت ترین ولایات باشدامابدون تردیدمهمترین ولایت درنقشه جیوستراتژی، نه تنهادرمنطقه بلکه درجهان است باتوجه به آغازشروع جنگ سردبین امریکاوچین---)

شايدغم انگيزترين مشکل بدخشان نبودرهبری باشدگرچه جرقه هايش راتازه دروجودنسل امروزميتوان يافت نسلی که ميداندوارث قربانيان جهل وتبعيض وخيانت است وبايدمسيرش راتغيردهداوبرخلاف اسلاف غافل وتخديرشده وخوشباورش بايدطرح نواندازدوسرزمينش رابسازداميدواريم که اين رهبری ديگرسنت باجدهی وخراجکشی رابروش حق طلبی وعدالت خواهی تبديل کندوتوده های غافل وپراگنده وگوسپندی رامردم بيداروسرنوشت أفرين بسازدوماذلک علی الله بعزيز .

درعرصة فرهنگ

حالاکه يکی ازهزاردردم راباصاحبدلی درميان گذاشته وشمة ازمشکلات بدخشان رابيان کردم درموردصحت ياسقم نظردوعزيزعليه رياست اطلاعات وکلتوربدخشان قضاوت نکرده بلکه ميخواهم خدمت شماعرض کنم که پاسخ رهبری رياست اطلاعات وفرهنگ اگربگويم هيچ ربطی بانتقادات هردونداردشايدکمی ملال شويدولی کاملاتوجيه چوبين ازاشتباهات وکمبودهای رياست شماست ده کجاودرخت کجا؟

دفاعيه رابايدچنان نوشت که کاپی مطابق اصل باشداينکه رياست چندجريب زمين أبی ياللمی داردچه دردی جوانان رادواميکند؟ من حيران ماندم که اولامگرشمادرين زمين پيازوگندنه ميکاريدکه زمين أبی نيازداشته باشيد دومادرحاليکه دربرخی ولايات چندهزارجريب زمين راتنهايک پارک ساخته اندشماباچندجريب زمين فخرفروشی ميکنيدکه شايدهم درسطح کل ولايت تنهايگانه ملکيت رياست جليله باشدونيزپاسخ های ديگرشماچنين دلخراش است زيرادرحاليکه درديگرولايات چندين رسانه شنيداری ، نويشتاری ، ديداری حتی 24ساعت درروزفعال است شمادوسه راديوی چندساعته وچندجريده داريدکه کيفيت چندان ارزشمندی نخواهند داشت وکتابخانة که فاقدکتاب درخورنيازباشدنبودش بهترشمابايدچنين پاسخ ميداديدکه جناب رئيس چقدرشخص مسلکی وتحصيل يافته است ؟ چندکتاب وچقدرمقاله ومضامين اکادميک نوشته ؟ درکدامين درجه ازنويسندگی قراردارد؟وديگراعضای رياست چطور؟زمان پرافتخارطالبان ومجاهدين که درين دولت های جليله مردم باعجائب عالم سروکاريافته بودندمطرح نيست درأن ايام حکومت ازگاونرشيرميدوشيدوتقسيم وظائف باساس أزمايش بخت وأرايش صف بود.

گرچه گناه جناب انجنيرصاحب نيست ولی چراتاکنون وزارت اطلاعات وفرهنگ رياست های خودرابرقابت نگذاشته ياچطوردربدخشان هيچ فردمسلکی وفارسی نويسی هنوزهم يافته نميشودکه مورداعتمادوزارت باشد؟ شايدهم خيلی زيادولی مشکل جای ديگريست ؟

تيم فارسی ستيزوزارت اطلاعات وفرهنگ عمدتاميخواهندکه تاحدتوان رياست های ولايات رافلج وحنثی سازند؟ با احترام بانجنيرصاحب بايدگفت من نه ايشان راميشناسم ونه درين خصوص عيب وگناه اوست شراب مفت راقاضی مينوشد چه وقت يک ژورناليست مسلکی وشائسته راوزارت اطلاعات وفرهنگ تعين کردواين رياست رابرقابت أزادگذاشت که انجنيردين محمدمانع شد؟ شايدهم اوخودچنين أرزوی راداشته باشدولی فسادوخيانت درکابل است وداکتررهين گرچه بنام وزيراست ولی چنانچه درين خصوص مضمونی رانشرخواهم کردچندان صلاحيتی نداردکه سيستم وتعينات وتشکيلات ملاخرم راتغيرداده بتوانداوبيش ازيک سخنگوی وزارت نيست البته معذوراست چراکه کمترين اصلاحات وتغيرات رادربرنامه هاويامامورين بيأوردپيکرش راوکيل الدوله هاخونين ميسازند .

بنابرين تاجائيکه من خبردارم هيچ فردمسلکی وتحصيل يافته درين رياست وجودنداردورئيس ومرئوس همه شبيه يک ديگراندمن وقتی دربدخشان بودم خواستم يک مقاله رادرجريده بنويسم شوربختانه يکی ازکارمندان گفت ماحتی اخباررويدادهای بدخشان راکاملانشرکرده نميتوانيم توميگوی مقاله بنويسم وبعدهم يگانه جريده بدخشان باستراحت رفت .

يادروزهايکه شخصيت های همچوصميم وسامع وهزاران ديگردرين جريده قلم ميزدندمابرخلاف ديگران چندقرن   عقب گردکرديم وعصرطلائی گذشته راديگردرخواب گاهی مشاهده ميکنيم درين شکی نيست که فاشيزم قبيله همواره جلوانکشاف فارسی راگرفت وامروزبشکل خيلی بازاری ومسخره أميزش زبان مادرحالت نوسان وبالندگيست که اگراهل علم هرچه سريع تردست اندرکارنشوندچنين طفل معيوب ميتواندنظام ادبيات رابرهم زند .

شوربختانه ازيک طرف زبان مادرمعرض تهاجم شئونيزم قرارگرفته وتلاشی درجريان است تازبان قبيله راجانشين زبان بومی کشورنمايندوازجانبی " جهالت سياسی" ، "غفلت تاريخی" "جبن ومحافظه کاری" و"سهل انگاری غيرمسئولانة" اهل زبان ، فارسی رادروضع غم انگيزی قرارداده است.

هرزبانی بايدبامتودعلمی خصوصادرنشرات ترويج وبازتاب يابدحالانکه خيلی هاتصورميکنندهرچه گفتنديانوشتندهمان اصل وحقيقت فارسی دريست که خودضربة جبران ناپذيری بروندتکامل وانکشاف اکادميک زبان واردميکندچراکه زبان نيزهمچوطفل نيازبه تعليم وتربيه وتوجة خاص ومواظبت هميشگی خداوندگارعلم وانديشه داردودرکشورهای ديگرفقط " انجمن حفظ وتوسعة زبان" حق داردکه واژه بسازدياروش نگارش کلمات را اصلاح نمايدچنين کاری نه وظيفة وزيراست ونه شاعردرست مانندشورای تفسيرقانون اساسی .

گرچه درکشورما اگرهم روزی چنين نهادی بناء شودبازهم تصديش راچون اکادمی علوم پشتون گرفته وبرای فارسی زبانهاسياست فرهنگی ترسيم نموده وهمچوخرم بيگ فتوی ميدهدکه کدام کلمات رافقط "پارسيوانها"حق دارندبکاربرندوچگونه؟وهيچ پارسيگوی ازخطوط سرخ قبيله عبورکرده نخواهدتوانست .امروزهم ماشاهدجفای بزرگ وتوجيه ناپذيری درحق زبان مادری خودهستيم زبانی که همچواسپ لگام گيسخته درحالت فرارازمدارعلمی ادبيات ونويسندگيست من نه تنهادرانترنت ومطبوعات بلکه درراديوتلفزيون های داخلی وبخش فارسی خارجی اغلاط حيرت انگيزی راميشنوم که دردناک است زيراقواعدنويسندگی خيلی اندک رعايت ميشودوظرافت هاونزاکت های ادبی رازيرپاميگذارندکه يک چنين زبان سليس وروان رابزبان ثقيل ونفس اندازی تبديل کرده است

برخی ازباب جهالت باسلوب نگارش يابنابرتساهل ؛ قواعدومتودزبان راتجاهل ميورزندبنابرين حتی رسانه های معتبرهم بزبان بازاری وبازرگانی صحبت ميکنندتاباسلوب علمی وادبی درحاليکه رسانه های معروف ومؤفق دنيانه تنهادرانتخاب کلمات بلکه درترکيب جملات واسلوب ادبيات برنامه ، خصوصا اخبارشان أنقدرسعی بليغ مبذول ميدارندکه عروسان درأرائش وعشوه، ولی اگرافرادی برخی کلمات راغلط مينوسندشمابحيث وزارت اطلاعات وفرهنگ دانشگاه ادبيات وژورناليزم هستيدوسرمشق ديگران تازمانيکه ازحيث ، محتوی، اصول نويسندگی يابگفتة برادرمبتداء وخبر، املاوانشاء راتفتيش نکنيدنگذاريدهيچ مضومن وخبری نشرشودالبته نظروديدگاه نويسنده منظورم نيست درحاليکه خودتان جرايدراجراييدوايالات متحده را ايالات متحيده نوشته ايدوازين نوع ابتکارات عجيبه که به مذاق من بيسوادنخوردودرين توهم شدم که شمانسبت بديگران درمسخ ومسخره سازی زبان درجة امتيازگرفته ايد

گرچه کسانيکه امروزبافارسی دری سروکاردولتی دارنداکثرشان ويروس زبان اندولی برای ديگران توجيه پذيرباشدبرای مطبوعات ورسانه های دولتی هرگزهيچ عيب وگناهی نداردکه وزارت اطلاعات وفرهنگ درمرکزوبرخی ولايات کورسهای سوادأموزی هم دائرکندتابرخی پرسونل مربوطه روش اصلاح نوشته ها ، املاء وانشاء وقواعدزبان رافراگيرند .

درحاليکه گروهی دررشتة ادبيات تامرزدکتوراه ميشتابندچرانبايدکارمندان کم سواديک اداره فرهنگی بخاطرارتقای ظرفيت مسلکی خودتلاش ورزند؟ چرانبايدوزارت اطلاعات وفرهنگ برين مهم توجه نمايد؟ علم دريايست بيکران که هرقدرهم شناکنيم کمتربه ژرفنايش ميرسيم مگرکسی ازمطالعه وفراگرفتن علم عاردارد؟  همين ادب ساده فارسی هزاران رازورمزی دردل نهفته داردکه گنجينة مدفون است ولی نه تنهاشمابلکه همه نويسندگان امروزبروش نويسندگی خصوصادراملاء وانشاء مشکل دارندوسردرگم هستندکه کدام حرف رادرکجازيادکنندودرکجاکم ؟ مثلا نمی توان ؛ می شود؛کسانی که ؛ تراجدی (تراژيدی) ؛ کله کانی ؛ خيش ؛ جمهوريخا ؛ أن که ؛ ؛ نه بايد ؛ بزرگ تر؛ أن ها ؛ کم تر؛ هم چنين؛ اين که ؛ أن چه ؛ هم چنان ؛ شش صد ؛ چه گونه گی ؛ روبه رو؛ همان گونه ؛ می نامد ؛ درحالی که ؛ بل بل ؛ می خواهم ونيزاستادی دانشگاه ؛ برادری مجاهد؛ رژيمی مردمی ؛ مهتوا ( محتوی) ؛ متوسل (متوصل) ، سلاحيت (صلاحيت) ؛ اکسريت ( اکثريت) ؛ اشخاسی (اشخاصی) ؛ بپزيرند ؛ پزيرش ؛ اصلاء؛ اصلن ؛ اسلن ؛ اسلا ؛ مزکر(مذکر)؛ بگزردوازين نوع اضافات وتغيرات درهمه نوشته هاديده ميشودکه خيلی غم انگيزاست

زيراقصاروادغام حروف ازمحسنات فارسی بوده وکاملاغلط است که مادرصورت امکان ترکيب دوکلمه يابرخی کلمات باحروف وصل أنهاراجدابنويسيم همچنان نبايدشکل نگارش کلمات عربی راتغيردهيم زيراکه معنی شان نيزتغيرميکندمثلاماثواب رامگرميتوانيم سواب بنويسيم ياصواب؟ عمدن ، سهون ؛ کلن ، کاملن ، مستقيمن ، تمامن و--- غلط اندزيرانميشودبخش کلمات عربی رانيزافغانيزه کردبلکه اگرنوشته ميشوندبايدبه همان اصل وطريقة خودنوشته شوند .

شمانميتوانيدطريقه راتريقه ، اصالت را اسالت ، وقاحت راوقاهت ، حلال راهلال يا الال بنوسيدکسانيکه دوست ندارندکلمات عربی رابکاربرندکارخودشان است ولی هيچ کسی حق ندارندکلمات رامسخ نمايدبرخیها امريکاه ؛ ملاه ؛ عفوه ؛ لغوه ؛ منويسنديامنشاء رامنشه تلفون راتيلفون هيچ کلمة رانبايدبدون استنادعلمی برحسب سليقه وميل خودحروف بندی کرداگرچنين نباشدبايدقرأن نيزازسرنوشته وأثارسيبويه وديگرنوابغ صرف ونحورابدورانداخت چراکه برخی کلمات عربی ديگرکهنه شده اند . قواعدفارسی عين قواعدعربی يعنی صرف ونحواست واين دوزبان باهم أنقدرشبيه اندکه خواهروبرادری بنابرين ضميرمخاطب مؤنث درعربی انت است مانميتوانيم أن را" انتی" بنويسيم گرچه انتی تلفظ ميکنيم فارسی دری نيزعين عربی کسره ، فتحه وضمه داردوشما اگرحقوقی اسلامی بنوسيدبايدهم عدالتی اجتماعی واخوتی اسلامی بنوسيدکه هرسه طريقه غلط است .

برخی زبانهامانندعربی ، فارسی ، اردو، پشتو، پنجابی ، چينی ، کوريائی ، جاپانی و---زبان های مرکب اندمن درخصوص ديگرزبانهامعلومات ندارم ولی شايدبتوان گفت که عربی وفارسی حالت مادی ومعنوی دارندگرچه ضمير، فتحه ، ضمه وکسره چيزهای معنوی نيستندولی دربطن زبان نهفته اندوبرخی ديگرمانندانگليسی ، فرانسوی ، روسی ، ألمانی و---زبان های مجرداندگرچه درين زبانهانيزحروف باصداوبی صداوغيره وجود داردکه برخی حروف دريک جابه يک شکل تلفظ ميشودودرجای ديگری بطورديگری مثلاأواز"ک" ؛ ش وغيره راميتوان درهزارهاکلمه باشکال مختلف ياقت چون :

1. Patient- Professional.- Delicious-Faciste-Shine-Bachir-Nation-Special-

2. أواز"ک" راميدهندبصدهاموردشمادرهرزبانی چنين تفاوت هارايافته ميتوانيدCaseدرC وSchoolدرCh -

حالافقط اهل علم ميدانندکه چراچنين مينوسندواگربه من باشدهمه رابه "إس إچ وکا" مينوسم بنابرين هرزبان دربطن خودسازوسرودی داردکه نبايدازنظرانداخته شودميگويندعقل عوام درچشم أنهاست اين مثل کاملادرخصوص زبان وسياست ودين نيزصدق ميکندوقتی گفته ميشودروح ونص دين ياقانون معنايش برای اهل علم واضح است يعنی گرچه درنص بصراحت نيأمده ولی چنين استنباط وفهميده ميشود---ولی عوام ازقرأن تنهاهمان {ظاهرش}رافهميده وبس .لذاچه زيباميگويندملاملابافراست نيم چه ملاکافراست بخاطريکه ازنظرملای کم سوادوظاهرنگردين جزشمشيری بيش نيست ولی أخوندی چون مولاناکه ازروح دين سيراب شده اسلام راکانون عشق وانسانيت ميداندپس هرقدرهم کلمات راحروف پيچ کنيم ازحسن تحريرکاسته ميشودودرمعنای برخی نيزتغيرميأيد

خلاصه اميدوارم اهل مطالعه وتحقيق درين موردهمت گماريده وبزبان وفرهنگ خويش مصدرخدمت شوند مطبوعات ورسانه های دولتی که مسئول حفظ وانکشاف زبان اندبايدهمه نزاکت ها، قواعد، ومراحل ادبی را ازانتخاب کلمات گرفته تابلاغت وفصاحت وديگرمظاهرجمالی زبان رعايت کنندتاحريم فرهنگ ازتبارزهرگونه گياه هرزه ومضره درأمان ماند .

هرزبان انکشاف يافته وکامل مراحل ادبی ، بلاغت واستعاره ورازورمزنزاکت أميزی داردکه بزبان هميشه طراوت وجاويدانگی بخشيده وجذاب ودلانگيزش ميسازدهرزنی ازحيث فيزيکی يکزن است ولی چرازنی نگين شهروکشوراست وزن ديگری باردوش خانواده؟ حسن ، سيرت ، اخلاق ، افسونگری زنانه وکريکترزن همه معيارهای اندکه أدمی راشيفته وفريفتة ميسازنداتفاقازن وزبان وجوه مشترک زيادی دارندکه پنداری ازيک خانواده باشندعدم توجه باسلوب نگارش أنقدرزبان رابازاری وفرسوده ميسازدکه جوانی بازن هفتادساله ازدواج نمايدخصوصادقت درإملاء وإنشاء نخستين سنگواره وزيربنای فرهنگ است .

افسوس به حال مردمی که طبع وروان فرهنگی دارندولی درک وتوان فرهنگی نه اگرجناب پروفيسورفرهنگستانی درزادگاه خويش ميساخت بهترين هديه به جوان سرگردان ساحل کوکچه بودامروزدرخيلی ولايات هرچه دختروپسری است درکورسهای انگليسی وکلپ های کمپيوتردرس ميخوانندولی دربدخشان همه استعدادهاخاکسترميشوندوهيچ کسی درفکراين گنجينه های معنوی نيست.

درميان 4863محصل شامل کانکوردربدخشان تنهايک تن بدانشکده حقوق درسال 88 راه يافت وبس أنهم نه درکابل و2558دانشجوناکام ماندندمگرميتوان باورکردکه کلة اين همه دانشجويان بدخشی کاه پربوده ؟بدخشان رابرشته های کامياب ميسازندکه ديگرارزش درجه چندم داردرشته های که ميتوانندزندگی مردم راتغيردهنداجتماعيات نيست امروزمادردوجهان بسرمی بريم يکی جهان طبيعی وديگری جهان تکنالوژی جهان طبيعی همان گاوأهن است وخرسالاری وجهان ديگرکمپيوتر؛ ساينس ؛ اقتصادوحقوق بقيه ديگرهمه ضياع وقت است امروزتجارت ازراه دورخيلی هارابه ملياردرتبديل کرده ولی جوان بدخشان هنوزهم ازانترنت بيگانه دانشگاه مخفی دربخشان ؛ بدخشان5دانشگاه داردکه کوچکترين دانشگاه بدخشان گنجايش 25.000محصل راداشته ومانند دانشگاه های ننگرهاروقندهارلابراتوارمجهزوکتابخاانه بزرگ دارداين دانشگاه بصورت اساسی درچهارطبقه اعمارشده که درمنطقه کم نظيراست امادارالمعلمين هاوليسه هاورياست های تعليمات عالی ودپارتمنت های اکادميک درهرولسوالی بدخشان زياداست تازه يک مدرسة علوم دينی بنام دانشگاه الازهردربدخشان نيزاعمارگرديده که علوم دينی ودينوی راتدريس ميکندومانندمدرسة علوم دينی پکتيامجهزوبزرگ است گرچه بدخشان ولايت صعب العبوروسردسيراست ولی مجهزباهمه امکانات بوده ومشکلات مردم تاحدزيادی رفع گرديده است خصوصاليليه های مچهزدانشگاه هاباعث شده که محصلين جزدرفکردرس نباشندومانندفرزندان کوچی اوقات خودراصرف علم ودانش کنند تعدادزيادی فارغان ما نيزسالانه دردانشگاه های پاکستان جذب ميشوند-وجودسرک های حلقوی درقصبات بدخشان ولسواليهاراباولايت وصل وشرايط زندگی راعليرغم کوهستانات وفزازوفرودهای کوهی سهل وتجارت رارونق بخشيده است طوريکه درغرب به هرخانه گازوأب گرم وسردکشيده اندبندبزرگ کوکچه باعث تنويرهرخانة بدخشان شده ومردم بدوی بدخشان خيلی عصری وپيشرفته شده اندهمه چيزدربدخشان دلانگيزاست بلی همه چيز-----

درسال 1386 درحدود 2100 تن اقبال ورودبه مراکز تعلیمی رایافتندولی نه درفاکولته های عالی و 2000 تن دیگربی نتیجه ماندندسرنوشت اینهمه جوانان که باقبول هزاران مشقت12سال تمام راباشکم گرسنه وپای برهنه باميدفردامکتب درفتندودرروشنائی چراغ تیلی درس خواندندچه شد؟درحاليکه سالانه هزاران خان زاده ازأنسوی مرزبدون امتحان واردليليه های کشوروفاکولته های کليدی ميشوند؟وفارغان جنوب بادرجة امتيازواردپوهنتونهاپس اگرفرزندان مليتهای ديگرخصوصاولايات دورافتاده راکه واسطه وزورهم ندارندکامياب کنندليلية نازولهاراتنگ ميسازندازجانبی بیشترين کسانيکه ازکانکورميگذرندبنابرفقروتنگدستی تحصيلات خودرا ادامه داده نميتوانندواکثرمحصلين بدخشی رابولايات جنوب نامزادميکنندچون ميدانندکه نخواهندرفت چنين قربانيان فاشيزم وفقرچه بايدکنند؟کسيکه ميتوانديک داکترشودمعتادومريض ودزدوقماربازخواهدشدمسئوکيست ؟ دست کم يک کتابخانه بايدباشدکه وقت خودرابگذرانند.

خوست راسخت دوست دارم بخاطريکه سخت به علم وفرهنگ ارج میگذارندتجارشان دانشگاه ومکتب ومدرسه ميسازندوبيشترين مکتب وشاگردرادارندهمين ديروزيک تاجرشان بيش ازيک مليون افغانی راوقف کتاب کردچنين مردمی راخداوندعزيزميدارد.اگردولت بولايت مغضوب بدخشان توجه نداردمگرتاجروايثارگری نداريم؟يک قوم وقتی ميمردکه احساس مسئوليت دروجودشان مرده باشدوالی بلخ باشروع ازخودمردمش رادرس رقایت درخيروايثارداداگرراديوتلفزيونی ندارندبايدهرقريه دست کم هرولسوالی يک کتابخانة مجهزداشته باشدتاوقت جوانان ضائع نشودباميدروزيکه ماشاهدتغيرات وسيع درهمه ابعادزندگی مردم خودبوده باشيم وصلح وعدالت ورفاه ودمکرسی بروح جامعة افغانستان تبديل شودخيلی پرگفتم ولی مسائل باهم ارتباط داشت وهنوزناگفته هاباقيست :

بياتاگل برافشانيم ومی درساغراندازيم     فلک راسقف بشکافيم و طرح نودراندازيم

ضروری : سپاسگذارم ازصدای راستين بدخشان ؛ نبی زاده وديگردوستانيکه ازنظريات سودمندشان سيراب شدم ؛ مقام ولايت بدخشان بايديک تارنماداشته باشدتاپل ارتباط باخارج شود؛ خلاصة اين مضمون رابديگرزبانهاکدام بدخشی اگرترجمه کندمفيداست وعين مضمون اميدوارم درجريده بدخشان نشرشودوچون مردم بانترنت دسترسی ندارندنشرش ضروريست کاشکه ازتمامی بدخشان يک فيلم تهيه وبرويت واقعيتهامشکلات بدخشان بامراجع ذيربط مطرح شودخيلی هاجزنامی ازبدخشان ديگرهيچ چيزی نميدانندمسيرقره کمره تاچين وازنورستان تاحيجون همه فرازونشيب بدخشان بايدعکسبرداری وباداره انکشافی سازمان ملل وديگرمراجع فرستاده شودخصوصاسفارتهای امريکا ؛ جاچان ؛ کاناداوهمه کشورهاودرانترنت گذاشته شودخداوندميگويدازشماحرکت ازمن برکت درحکوت هروزيری درفکرمردم خوداست هيچ وقت احدی ؛ زاخيلوال ، ارعنديوال و---درديدارهای خصوصی خويش مشکلات بدخشان ؛ غوروديکندی رامطرح نمی کنندبلکه هميشه برای ولايات خودپروژه ميگيرند

سرزمين من

ای عزيزترازجانم

من برای توميأنديشم

درفضای تونفس ميکشم

أی مادرنازنيم سرزمينم

فقرتودردمن است

غم تومرگ من است

نسزدکه ديگرچنين باشی

قربانی خيانت وکين باشی

زن ومردتوبيدارخواهدشد

أخربرفرازتوهم کارخواهدشد

شيرت برغارتگران حرام باد

طلوع خورشيدبرويت مدام باد

12                                  سبتمبر

-----------------------------------------

جناب حاجی خدايداداخگر  !
 برادرتان درجريان سفرم به بدخشان ، صحبت هاي مفصلي بامحترم انجنيرمحمدالدين خواهاتي ريس اطلاعات وفرهنگ بدخشان دربخشهاي مختلف فرهنگي ودست آوردهاي آن رياست درمدت چندسال گذشته داشتم ،که انشا الله بادريافت فرصت مناسب درادامه گزارش سفرخويش تحت عنوان "درحاشیه سفرافغانستان" حضوري جناب شما وبينندگان عزيز سخنگاه فراترازمرزها، تقديم خواهم کرد.

 تا آنزمان ، الله يارونگهدارشما. هموطن شما "دهقانپور" مديرمسول تارنماي فراترازمرزها