سفرنامه حاج بانو فوزیه کوفی فراسوی ناهمواریهای بدخشان
بخش سوم : پیش ازاین گفتم که سفر خزانی ما به بدخشان، جزییات و تحولاتی را بدنبال داشت که کمتر میتوان بدان توجه نکرد. سردی هوا و نادرستی راهها، روستایی ماندن مرکز و تمام اطراف و نواحی بدخشان، نابسامانی وضع زندگی مردم، فقر ونگرانی تهدید گر و عذاب آور زمستان، نبود تجارت وارتباطات، بی برنامگی دولت و فقدان پروژه های مهم سازنده از سوی نهادهای غیر دولتی در عرصه ساختمان و عمران، بی توجهی به وضعیت معیشت عمومی، سنتی بودن همه بخشهای مناسبات، للمی بودن کشت وزراعت و زودرس شدن برف خزانی در ارتفاعات، کم بود میوه و دانه و داشته های طبیعی و دهها مساله دیگر؛ از یادداشتهای این سفر اند. این سفر شناختم را از بدخشان بیشتر تقویت نمود و اکنون میدانم که نقاط آسیب پذیر و موارد محتاج زود برنامه کردن در زندگی مردم کدامهاست. با تکیه بر نتایج وچشمدید های من دراین سفر مسایل بسیاری را میتوان در باب بدخشان و کمبودات مردم آن برشمرد. اما تاپیش از گزارش دیگری درآن زمینه، به یاد آوری اصل ماجرای سفر و اتفاقات آن بر میگردم.بعدازدوساعت تلاش ، بالاخره به همکاری راکبین سایر عراده جات مسئولین امنیتی وهمکاران ما توانستیم موتر امنیت را نجات دهیم ودوباره به را ه افتادیم.ادامه سفر بدخشان ! درمنطقه جیرو مربوط حوض شاه توقف مختصرنمودیم تابا مردم دیداری داشته باشیم. مکاتب و مساجد و منازل مردم را دقیقتر ببینیم، درهمین حال لازم بود تا پیشنهادات آنهارا نیز بشنویم. منطقه حوض شاه حدود 24 ساعت فاصله پیاده رفتار ازمرکز ولسوالی خواهان را دارد.این منطقه فاقد مرکزصحی است ومردم این منطقه برای دسترسی به خدمات صحی به مرکزولسوالی توسط مرکب ویااسب میروند واگرمریض زن حامله باشد دراین مسیر به مشکلازیاد مواجه میشود. به همین دلیل سال پارکه ریش سفیدان و بزرگان ولسوالی غرض طرح مشکلات خود به کابل آمده بودند. امرایجادیک باب کلینیک توسط وزیرصحت عامه برای ایشان داده شد، ولی تاحال این امربه جای نرسیده است.معمولاً برای ایجاد مکاتب وکلینیک ها که کار دولت است، بنده ازروابط شخصی خود استفاده میکنم، چون وزارت خانه های محترم علاقه دارند کاغذ را سیاه نمایند درحالیکه امضا و فیصله های آنان جنبه عملی ندارد.
این باراول نیست که امرایجاد یک مرکزعام المنفعه بدون نتیجه مانده است.اززمان ایجاد پارلمان تاحال بیشترازبیست گرو ه از ریش سفیدان وبزرگان غرض طرح مشکلات به مرکز خود آمده اند،درکاغذهای درخواست شان اوامرزیاد طرح شده است ولی بجای نرسیده است. بنابرین من ترجیح میدهم که در اجرا و روبراه کردن کارها ی مردم شخصا تلاش نمایم تا ازطریق ادارات حکومتی! ادارات هرکدام بصورت آفتابی کانالها و منافع متفاوت دارند. ادارات انصافا بیشترمصروف کارهای سیاسی هستند تا اقدام در راه منافع مردم وعرضه ی خدمات. پس از طی مسافتها سرانجام ساعت دوشب به روستای " نشر " محل زادگاه بنده رسیدیم . چون ناوقت شب بود کمترکسان را توانستیم بیبینیم ، ما وهمکاران ما هم ازخستگی بخواب رفتیم. صبح فردا زود ازخواب بیدارشدیم تا به دیدار همه مردم فرصت بیابیم.
وصف یک منظره : راستی در آن صبح خوشرنگ همینکه چشمم به شمال اتاق افتاد منظره زیبای ولسوالی کوف نمایان بود، انگارخداوند درآفرینش این مرزبوم فرصت، هنر و مهارت زیادبه خرچ داده است تا دریای خروشان و وحشی کوفآب راکه به رنگ سفیدوآبی دروسط دره فرو میدوید و دوطرف دریا با نور درخشان که فصل خزان رنگ برگ هارا زردساخته بود، چشم نوازی میکرد. جالب است که من چنین رنگ زرد وروشن وخیره کننده تاحال ندیده بودم، رنگ های سرخ، فولادی ، و دربعضی جاهاسفید دوطرف دره تپه های خاکی به به زیبائی این منطقه افزوده بود، آفتاب آرامش بخش و ملایم میتابید. شاید تنها در قلعه های بلند سر برآسمان این مناطق باشد که رنگ آبی آسمان را میتوان دید. درهمان دم هوای کابل بیادم آمد که متاسفانه کثافت هوابه حدی رسیده است که آسمان هم رنگ عوض کرده است.پس از وضو وشستن دست ورو، بیرون رفتم، متاسفانه مردم این محل ( همدیاران حضرت زردهشت بزرگ ) و سایرمحلات دور دست درولایت بدخشان فاقد حمام و تشناب مناسب اند.
برای همه مردم به خصوص خانم ها مشکل جدی است وقتی دوباره به خانه آمدم بسیارجالب بود چون اتاق بزرگ که برای زنده گی ماانتخاب شده بود پرازخانم های این قریه شده بود.خانم ها باسن وسال مختلف، لباس های رنگین ولی گرم درحدودصدتن ازخانم های قریه باسفره سحری خود آمده بودند تا چای صبح را باهم یکجا صرف کنیم. شب ویا صبح به استقبال مهمان رفتن وچای ونان را یکجا بامهمان صرف کردن یکی ازعنعنات دیرینه وپسندیده مردم این دیار است.من این فرهنگ را درمشارکت اجتماعی زنان قریه بسیارمهم یافتم چون آنها فرصت اینراپیدامیکنند که باهم ازمسایل مختلف صحبت کنند،ازسیاست ازکارهای خانه ازمسایل وطنی ومحلی، ازکشت وکار وحاصلات آن وازهرکنج وکناردنیا.خوشبختانه معلومات این زنان درمسایل مختلف خیلی زیاد بودیکی ازدلایل آن ممکن همین نشست و چنین اجتماعات باشد. باوجود اینکه اکثریت مطلق این خانم ها ازسواد محروم هستند ولی با این و جود علاقه هنری و آگاهی مناسب ایشان برای من مساله جالب بود.
قابل یادآوری است که خوشبختانه درسال جاری به تعداد5 تن ازبانوان که ازصنف 12 فارغ شده اند به صفت معلم دراین ولسوالی ایفای وظیفه میکنند واین باراول است دراین ولسوالی بانوان به صفت معلم اجرای وظیفه میکنند. حضور جوانان بحیث معلم مشوق خوب برای سایردختران در رفتن به مکتب است .بعد از صرف چای و ابراز محبت بااین خانم هابه برنامه ای اصلی خود پرداختیم.
به اثرهمکاری دولت عربستان صعودی درسال جاری دوباب مسجدبزرگ درولایت بدخشان اعمارشد، یکی درولسوالی جرم که 6 ماه قبل کارساختمان آن آغاز شد ودومی درولسوالی کوفآب.به اساس برنامه های قبلی قرار شد که سنگ تهداب این مسجد جامع رابگزاریم به اثرتفاهم بزرگان منطقه، سنگ تهداب این مسجد درقریه نشر گزاشته شد درمراسم گزاشتن سنگ تهداب مسجد نشر، شمار زیادی ازبزرگان وریش سفیدان قریه های همجوارتشریف آورده بودند.بعدًااز جریان کارسرک کوفآب شکی که 5 ماه قبل به اثرتلاشهای زیاد وهمکاری دولت آلمان آغازشده بود بازدید کردیم، این سرک توسط دفتر (.Z G.T (به همکاری مردم محل درمقابل پروژه پول درمقابل کارآغاز شده است که ولسوالی کوفآب را به ولسوالی شکی وصل میکند. فعلاًدرحدود شش کیلومتر از مرکز قلعه یعنی مرکز ولسوالی کوفآب بطرف قریه آغرم ودهن آب کارآن ادامه دارد درحدود5 کیلومتر دیگر باقی مانده است که به منطقه دهن آب برسد، همزمان جریان کارازمنطقه شکی نیز بطرف دهن آب ادامه دارد،به اساس اظهارات مایکل انجینرمسئول این پروژه درحدود دوماه دیگر این سرک به ولسوالی شکی وصل خواهد شد. با وصل شدن این سرک نه تنها مشکل عمده مردم هردو ولسوالی رفع خواهد شد، بلکه زمینه ساز عاید خوب برای مردم محل است.
چون قرارمعلومات هرکارگر حداوسط میتواند روزانه 500 افغانی دراین سرک به دست بیاورد. امیدوارم باامتداد این سرک مهاجرت های غیرقانونی به منظوردریافت کاربه کشور های همسایه خصوصاً ایران کم شود، چون سالانه صد ها تن ازجوانان این مناطق بمنظوریا بهانه کاربه ایران وپاکستان میروند که آسیب های مختلف متوجه آنها است همزمان با امتداد کار این سرک هیئت های ارزیابی به محل رفته بودند تا چگونگی آغاز کار سرک کوفاب وخواهان را آغاز کنند به اساس صحبت های انجام شده ممکن است تا چند ماه دیگر کاراین سرک نیز آغاز گردد.قابل یادآوری است که نبود راهای مواصلاتی از عمده ترین مشکلات مردم مناطق سرحدی ولایت بدخشان از جمله 5 ولسوالی درواز است که هنوزهم به راه های مواصلاتی حیوان گذر دسترسی ندارند. طی چهارسال گذشته تلاش زیاد صورت گرفت که توجه حکومت به این مسئله جلب شود و به همین دلیل ملاقات های متعدد بارئیس جمهوری و سایر مسئولین صورت گرفت. دراین ملاقاتها هرکدام علاقمندی نشان دادند، و وعده های داند، امادرحدود وعده باقی ماند.
همچنان تلاش های زیادی ازطریق موسسات غیر دولتی صورت گرفت، خوشبختانه دخالت دولت آلمان وفعال ساختن دفاتر مربوطه مانند جی تی زید و غیره میتواند این امید واری را دراین زمینه ایجاد کنند. ولسوالی های سرحدی ولایت بدخشان منجمله دروازها باوجود عقب نگهداشتن آنها شاهد ظهوراستعدادهای روشن و فوق العاده در عرصه سیاسی، فرهنگی و تمام عرصه هاهستیم. سفرمادراین ولسوالی روبه اختتام بود، یکی دوروزباقی مانده را صرف دیدن مردم درروستاها نمودیم.ژورنالستانیکه باما رفته بودندفرصت کافی پیداکردندتا ازتمام جهات زنده گی مردم گزارش تهیه کنند، خصوصاً ازمشکلات زنان به عنوان مثال: این مناطق بلندترین شکل مرگ میراطفال ومادران را دارد. پروژه های شغلی برای زنان ومردان اصلاً وجودندارد درنهایت تصمیم گرفتیم که سال آینده بعضی پروژه های شغلی را برای زنان ایجاد کنیم. اعمارحمام های عمومی وآگاهی درقسمت نظافت و حفظ الصحه برای زنان و مردان شامل اولویتهای برنامه ی سال آینده است. این مناطق بسیار دست نخورده و سنتی مانده اند. برای متحول نمودن زندگی مردم باید دست به یکسری اقدامات موثر و مدرن تر بزنیم.
جزئیات بیشتراین سفر و سایرسفرهای جالب که به سایر مناطق این ولایت داشتم درکتاب که تهت نام " ازسرگذشت تلخ " یا " فردا بدست تست " و یاهم " نامه های مادر ی به دخترانش " باشد، پیشکش به به دخترانم است وممکن به زودی ازچاپ بیرون شود، نشرخواهند شد.یاد آورشوم که در هنگام بازگشت ازاین سفر پرماجرا ی بدخشان و اطراف آن بااستفاده ازهیلی کوپتر کمیسیون انتخابات به مرکزآمدیم.
امیدوارم سایرمسئولین محترم نیزکه وظیفه دولتی برایشان با اهمیت است ومسولیت نه صلاحیت؛ به این مناطق سفرنموده وسیاست رامحدودبه کابل ندانند تا بیشترازوضعیت زنده گی مردم آگاشوند. من اطمینان دارم که مشکلات مشابه با این معضلهارا رامردم سایرولایات دورمانده از توجه نظامها نیزتجربه میکنند.
سوال مهم اینجاست که 50 میلیارددالردرکجاوچگونه مصرف شد؟؟؟
----------------------------
نگاهی به زندگی در بلندکوه های
افغانستان
ساکنان مناطق بلندکوه بدخشان افغانستان می گویند
که در فصل سرما اکثر مردم این منطقه با مشکلات
بیشتر اجتماعی رو برو می شوند.نبودن ارتباط زمینی
و راه های هوای از مناطق بلندکوه بدخشان افغانستان
به شهرهای این کشور، کمبود پزشکان و آموزگاران و
مواد غذایی از جمله دشواریهایی است که اکثر ساکنان
در صحبت با بی بی سی به آن تاکید کردند.
همچنین مشکل دست رسی به خدمات بهداشتی در فصل
زمستات موجب افزایش مرگ و میر در میان ساکنان و
بویژه کودکان بیمار در روستاهای دور افتاده بدخشان
افغانستان شده است.
"بن
بست در کوهستان"روستای
"باغریز"،
یکی از دهها دهکده ولوسوالی درواز در بدخشان
افغانستان است که به گفته ساکنان آن، نبود راههای
ارتباطی محل آنها را چون دهها روستای دیگر این
منطقه بلندکوه در "بن
بست
" قرار داده است.
در روستاهای ولوسوالی درواز تعداد ساکنان
تحصیلکرده در دانشگاههای عالی اندک است.
آقای پاکزاد می گوید که وضعیت آموزش و پرورش در
این منطقه دور افتاده طی سالهای اخیر بهبود یافته
است
دولتخدای پاکزاد، یکی از ساکنان تحصیلکرده این
روستا است که مدیریت بخش آموزش و پرورش ولوسوالی
درواز بدخشان را به عهده دارد.آقای پاکزاد می گوید
که وضعیت آموزش و پرورش در این منطقه دور افتاده
طی سالهای اخیر بهبود یافته است.
اما وی افزود: "هنوز
مشکلات زیادی دامنگیر شاگردان و معلمان در عرصه
آموزش و پرورش در درواز است. برای مثال اگر ما
خواستیم به مرکز نامه ای ارسال کنیم، به سبب
مشکلات راه برای دریافت این نامه و پاسخ به آن
روزهای زیادی سپری می شود."آقای
پاکزاد می گوید در منطقه آنها برای جلب دختران به
آموزش و پرورش فعالیتهایی انجام شده و حدود 30
درصد معلمان مکاتب منطقه از میان زنان و دختران
بودند.کودکان و نوجوانانلیسه/ دبیرستان"
نوسی"
یکی از بزرگترین موسسه های آموزشی این منطقه است
که در آن حدود 800 شاگرد مشغول آموزش اند.
رحمت الله آییل، یکی از آموزگاران این لیسه می
گوید که کمبود صنف/کلاس در مدرسه آنها را وادار
کرده است که دختران و پسران بالاتر از کلاس هشتم
را در یک صنف آموزش دهند. وی افزود که بسیاری از
پدر مادران شاگردان، مخالف این اقدام آموزگاران
هستند.همچنین به گفته او، مشکلات کتابهای درسی و
دیگر وسایل آموزشی برای تدریس خوب شاگردان امکان
نمی دهد.آقای رحمت الله می گوید که معلمان این
مدرسه حدود 100 دلار حقوق دریافت می کنند و از هشت
ماه به این سو حقوقشان را دریافت نکرده اند.رفیع
محمد، مسئول شفاخانه/بیمارستان" نوسی" می گوید که
مشکلات عرصه بهداشت کودکان و زنان با افتتاح
شفاخانه تا اندازه ای رفع شد.
خانم نوربیبی می گوید برخی از پدران در روستاهای
دوردست، هنوز هم برای تحصیل دخترانشان موانع ایجاد
می کنند
همچنین وی افزود که اخیرا بر اساس یک توافق میان
تاجیکستان و افغانستان بیمارانی که حالشان وخیم
است، به بیمارستانهای بدخشان تاجیکستان منتقل
خواهند شد.آقای محمد می گوید: "مشکل
رفت و آمد در فصل زمستان امکان انتقال کودکان
بیمار را به شفاخانه نمی دهد و متاسفانه مرگ و میر
میان کودکان در روستاهای دور افتاده بدخشان
افغانستان بالا است. هرچند آمار دقیقی در این مورد
در دست نداریم."مشکلات
زنان و دختراننور بی بی، همسر آقای پاکزاد از جمله
اندک زنان روستای "باغریز" است که در موسسه وابسته
به آقاخان کار می کند. نوربی بی می گوید که مشکلات
زنان و دختران این منطقه را به خوبی می داند، زیرا
فعالیت او وابسته به زنان و کودکان است.خانم نوربی
بی می گوید: "شفاخانه ای که با کمک بنیاد آقاخان
ساخته شده است، تنها موسسه بهداشتی است که به مردم
خدمات بهداشتی ارائه می کند. تنها پزشک این
شفاخانه از بدخشان تاجیکستان است. ما پزشکان خانم
نداریم."نوربی بی به این سوال که آیا کلیه دختران
جوان در درواز افغانستان با آموزش و پرورش فرا
گرفته شده اند یا خیر، چنین پاسخ داد: "هرچند
در روستای نوسی بسیاری از دختران به مدرسه می
روند، اما برخی از پدران در روستاهای دوردست، هنوز
هم برای تحصیل دخترانشان موانع ایجاد می کنند."از
پنج فرزند نوربی بی و دولتخدا دونفرشان دخترهستند.
نوربی بی و دولتخدا آرزو دارند که هر دو دخترانشان
تحصیل کنند ودر شرایط دیگری به سر برند.
خانم بی بی نور گفت شاهد مرگ زنان زیادی به هنگام
زایمان بوده است
.قندیگل،
خانم دیگری که در همسایگی نوربیبی به سر می برد
نیز می گوید که سعی خواهد کرد دخترش در شهر بزرگ
تحصیل کند: " وطن ما خیلی عقب مانده است و زنان و
دختران با مشکلات فراوانی روبرو هستند. برخی از
کودکان مریض از روستاهای دور بر اثر بیماریها جان
خود را از دست می دهند.""زنان
آن سوی رودخانه"بی
بی نور، یکی از خانم های سالمند ده است که ظاهرا
خیلی علاقمند صحبت با خبرنگاران است.اما خانم بی
بی نور افزود که زبان معاشرت مردم این روستا لهجه
خاصی را دارد و برای وی با این زبان صحبت کردن
گواراتر بوده است.این خانم سالمند افزد:
"من
نمی دانم چند سال دارم. سواد هم ندارم. و آنچه که
من از آوان جوانیم مشاهده کردم، این است که زندگی
ما از زندگی اجتماعی زنان و دختران در آن سوی
رودخانه آمو کلا تفاوت دارد. ما در منزل زایمان می
کنیم و زنان آن سوی رودخانه تحت مراقبت پزشکان
قرار دارند. من شاهد مرگ زنان زیادی به هنگام
زایمان بوده ام."به
عقیده این خانم سالمند، تمام مشکلات زنان و دختران
در قسمت بدخشان افغانستان محروم ماندن آنها از
تحصیلات بوده است.عدم راههای ارتباطیآنچه در
روستای باغریز به مشاهده می رسید، مردم بیشتر
کارهای روزگار را با استفاده از حیوانات اهلی
انجام میدادند و بسیاری از آنها می گفتند که سفر
به روستاهای همسایه و یا به فیض آباد، مرکز استاد
بدخشان افغانستان نیز با اسب یا الاغ انجام می
شود.
آقای نورالدین می گوید: "منطقه
ما به دور از جنگ بود، اما عدم توجه به این منطقه
"آن را به گوانتاناموی دوم" تبدیل کرده است"معراج
الدین نور الدین، ساکن روستای نو آباد نوسی بدخشان
افغانستان می گوید: "منطقه ما به دور از جنگ بود،
اما عدم توجه به این منطقه "آن را به گوانتاناموی
دوم" تبدیل کرده است.آقای نورالدین با اشاره دست
به سوی قسمتی از بدخشان تاجیکستان می گوید: "در
منطقه بدخشان شوروی قبلی در مقایسه به بدخشان
افغانستان مردم در شرایط بهتری به سر می برند،
زیرا از مدتها قبل سرکهای اتومبیلگرد ساخته شده
بود."آقای نور الدین می گوید که از رئیس جمهوری
افغانستان درخواست دارد تا برای بهبودی زندگی مردم
بدخشان افغانستان و بنیاد راههای ارتباطی به کلیه
منطقه دشوارگذر این منطقه تدابیری بیاندیشد.پل
ارتباطی
زین العابدین، ولوسوال/فرماندار درواز افغانستان،
می گوید که بیش از 32 هزار ساکن در این ولوسوالی
به سر می برند.آقای زین العابدین می گوید که مشکل
پرداخت حقوق برای معلمان را ندارند. وی افزود: "حالا
در همه مدارس این ناحیه معلمان به طور آزمایشی
فعالیت می کنند."ولوسوال
درواز نیز مشکل اصلی منطقه را نبود راههای ارتباط
زمینی عنوان کرد.
اکثر ساکنان روستای باغریز درواز بدخشان می گویند
که با افتتاح پل ارتباطی میان تاجیکستان و
افغانستان زندگی آنها تا اندازه ای بهتر شده
است.اما استفاده همیشگی از این راه برای آنها به
سبب دریافت روادید ناممکن است. ولی اکثر کالا و
مواد غذایی به این روستا و دهات اطراف از راه
ارتباطی تاجیکستان انتقال می یابد. ساکنان روستا
از شبکه آقاخان چهار برای بنیاد این پل ارتباطی،
بنای جدید مدرسه و شفاخانه نوسی اظهار سپاس
کردند.در راه بازگشت من از درواز افغانستان به
ناحیه درواز تاجیکستان دو کامیون حامل کمکهای بشر
دوستانه از این پل عبور کردند.منبع
بی بی سی فارسی
