شاهپور

موج سوم

و جبهه اعتدال در افغانستان
21 نوامبر 2007 کشورهالند

خانم فوزیه کوفی

سخنرانی خانم کوفی  نماینده پارلمان در مـجمع روشنفکران افغانستان در مرکز اروپا

روز هفدهم نوامبر 2007 میلادی برابر بود با برگزاری نشست مشترک پارلمان اروپایی با اشتراک شماری از مقامات دولتی و نمایندگان مردم در پارلمان افغانستان که، براساس دعوت پارلمان اروپایی به کشور بلجیم آمده بودند. دراین نشست آقای عبدالکریم خلیلی معاون رییس جمهور، خانم فوزیه کوفی نماینده و معاون پارلمان، آقای فیض الله ذکی وکیل درپارلمان و اقای دکتر ظاهر طنین نماینده افغانستان در ملل متحد اشتراک نموده بودند.

این سومین بحث از سلسله گفتگوهایی بود که پیش ازاین در پارلمان اروپا برای مسایل افغانستان سازمان داده شده است. این نشست را " گفتمان سیاسی افغانستان " عنوان نمودند. مفردات مسایلی که دراین همایش نوبتی از سوی برگزارکنندگان شامل آجندا شده است، اولویتهای مهم جامعه، ساختار دولت آینده ووجیبه های نظام کنونی افغانستان در برابر مردم بود.

مجلس سخنرانی روز 21 نوامبر 2007 بانو فوزیه کوفی درکشور هالند، به ابتکار روشنفکران بنیاد شاه محمدو لیخان آگاه، نهاد برون مرزی زنان درسویدن وکلوب مارکوپولو در هالند برگذار شده بود. مخاطبان و شنوندگان این سخنرانی از طیفهای گوناگون اهالی سیاست و مسایل اندیشه در افغانستان بودند.

گزارش مجلس سخنرانی خانم کوفی در هالند:

همایش سیاسی ومجلس سخنرانی نماینده پارلمان برای مجمع بزرگی از روشنفکران و فعالان سیاسی افغانستان در برون مرز ( مرکز اروپا ) در شامگاه 21 ماه نوامبر 2007 میلادی برگزار شد. برنامه برطبق پیشبینی برگزار کنندگان، بااندکی تفاوت زمانی آغاز یافت.

درابتدا آقای بیژنپور آبادی سخنگوی بنیاد درواز شاهان مجلس را افتتاح نموده به منظور آشنایی با سرکارخانم فوزیه کوفی آگاه ترین زن روشنفکر کشور در پارلمان افغانستان، مقدمه ی روشنگرانه یی را ابراز نمود. از توضیحات گرداننده مجلس معلوم بود که، خانم کوفی در یک برنامه ازپیش فراهم شده به این همایش نیامده اند، بلکه با استفاده از زمینه مجلس گفتمان سیاسی در پارلمان بلجیم، نوعاً بهره گرفته اند تا برای روشن نمودن ذهنیت برخی از هموطنان ما در برون مرز مسایل سیاسی و تحولات کنونی در افغانستان را شرح وبسط کنند.

دبیر مجلس از خانم کوفی دعوت نمود تا مسایل مهم کشور را در پیشگاه مهاجران و پناه یافتگان افغانستان در اروپا توضیح بدهند. بدینگونه سخنرانی ایشان از بررسی و تحلیل دقیق در زمینه های قدرت سیاسی، نظام اداری، وضعیت مردم، مشکلات زنان، نقش نیروهای خارجی، مشارکت جامعه جهانی و نیز ساختار دولت هم امروز و هم برای آینده آغاز یافت. محور سخنان و اندیشه و انگیزه ایشان در این همایش طرح بینش و نگرش نوینی بود که تحت نام " موج سوم یا جبهه اعتدال در افغانستان " عنوان شد.

خانم کوفی نماینده مردم در پارلمان افغانستان، هم در مباحث رسمی پارلمان اروپا برای افغانستان وهم در حوزه بیان اندیشه های نو روشنفکرانه خویش برای فعالان سیاسی و مجمع مهاجران افغانستان در بلجیم و هالند، بیش از دیگران مورد توجه و تحسین قرار گرفت. در همین چهار پنج سال سپری شده شخصیتهای گوناگونی ازداخل کشور و نیز در برون مرز به فراخور اندیشه های خود در محضر جمع سخن گفته اند و داعیه ی خویش را خوانده اند، اما هیچکس و هیچکدام نتوانسته اند از انتقاد، پرسشهای اعتراضی و تردید شنوندگان خود بی نصیب بمانند، درحالیکه خانم کوفی با طرح روش اعتدال در سیاست و شفافیت اندیشه در بیان، در همه زمینه ها بصورت فشرده نمونه هایی گفت، از سخنان او پیرامون ساختار آینده نظام سیاسی افغانستان و رفتن بسوی جامعه ی اعتدال گرای سیاسی با مشارکت احزاب ملی و برنامه دار؛ همه حضار بصورت یکدست استقبال نمودند.

حضور پرنفوذ و تحلیلهای مثبت ونیک اندیشانه ایشان در جامعه ی بحران گرفته و ناامن افغانستان، روزنه ی دیگری از افقهای روشن آینده را بروی مخاطبانش باز نمود. همه شنوندگان مجلس سخنرانی ایشان پس از شنیدن مباحث دوسه ساعته او که همواره امکانات گذار از بحران بسوی امن و فراهمی را علامت میداد، با نوعی شفتگی و رغبت فزاینده نسبت به فردای آن سرزمین دلگرم شدند.

درخشش و حضور تمکین برانگیز این بانو ی روشنفکر و آگاه، جامعه مهاجران افغانستان در مرکز اروپارا به فرایند های آینده و رویکرد های سیاسی پس از بحران امیدوار نمود. او که سخنانش را از نوع یک تحلیلگر کارشناس در افغانستان محک میزد، نسبتهای سیاسی و نقش ومقام نیروهای اندیشه ساز در حوزه مردم را مورد تأکید بیشتر قرار داد.

آنچه توانایی و آگاهی خانم کوفی را نسبت به سایر همتاها و همکارانش در افغانستان برمیتابید، فهم متوازن او از فرهنگ سنت مدار مردم، درک جامعه دین باور، دریافت مناسب از عصبیتهای قومی و گروهی، دانش مفید از پدیده های مدرن مانند گلوبالیسم، لیبرالیسم و دموکراسی و ضعف آشکار مدیریت دستگاه دولت بود. شرح ایشان از مسایل امروز افغانستان را میتوان هم یک برداشت روشنفکرانه و انگیزه شناسانه تلقی کرد و هم یک بررسی و نگرش کار شناسانه و تحلیلی. در هرحال اهم بیان بانو فوزیه کوفی در سه محور " روش اعتدال، بینش اعتدال و منش اعتدال " بود.

خانم فوزیه کوفی در نخستین نوبت از سخنان خویش با یادهانی رنج و اندوه نبود شش تن از اعضای فعال نمایندگان مردم در پارلمان را که اخیرا در پی یک اقدام تروریستی در بغلان کشته شدند به مجلس تسلیت گفت. او همچنان کشته شدن شمار زیادی از مردم اعم از زنان و مردان و کودکان و نوجوانان دراین حادثه المناک را نیز ضایعه ی تلافی ناپذیر ضد انسانی خواند. پس از نزاسم تسلیت و سلام و احترام به حضار مجلس دوباره به مفردات بحث خود ادامه داد.

خانم کوفی در آغاز سخنان خویش گفت: من باتوجه به شرایط موجود در کشور، آینده را بسود مردم خویش میبینم، ما درپرتو قانون اساسی برای نهادینه مشارکت و توسعه کردن قدرت مبارزه میکنیم، این طرز کار کسانی خواهد بود که از میان مردم برخاسته اند وبرای مردم بپا شده اند. مشروعیت و معقولیت نظام باوجود مشکلات مدیریتی و کاربردی، از مردم تأسی شده است وهویت نظام سیاسی در افغانستان برخاسته از خواستهای اقشار گوناگون مردم است. پس نمیتوان بدون مردم و بدور از خواست آنان در جهت منفعت محافل و یا مجامع غیر ملی گام برداشت، حاکمیت وقدرت سیاسی، دولت و نهادهای مدنی، مطبوعات و نظام رسانه یی، مدیریت و مدارای جامعه از هر سری که آغاز شوند پای در مردم دارند و برای مردم روبراه میشوند، مردم حق دارند از دولت انتظارات خویش را مطرح کنند ودولت موظف است در سمت آرزوهای مردم برای بهبود وضعیت آنها عمل کند.

مدارای آینده نگرانه ی که در توضیحات خانم کوفی زیر ساخت بیان اندیشه وانگیزه ی اعتدال سیاسی را بباور می نشاند، این واقعیت را آشکار مینمودکه، سخن و ژاز خواهی بد اندیشان و بدخواهان در باب نبود شخصیتهای آگاه و کاردان سیاسی و مدیریتی در پارلمان افغانستان؛ تهمتی بیش نیست و تنها موجودیت فوزیه کوفی باید مارا به افقهای روشن و بینش نوین از حوزه مشارکت نیروهای سیاسی در ساختار حاکمیت مخصوصا در نهاد قانونگزاری افغانستان اطمینان بدهد و امید وار سازد. بی گمان همکاران او نیز در پارلمان از همین بینش و نگرش برخوردار خواهند بود.

خانم کوفی در باب اندیشه مردم ودین وباور آنها گفت: "ما نماینده مردم در پارلمان هستیم، اندیشه های ما نباید غیر از آن باشد که مردم میخواهند، ما با اسلام سختگیرانه و تعصب انگیز که طالبان و برخی تنظیم های جهادی عنوان میکنند مخالفیم، اما مردم مسلمان افغانستان ارزشهای دینی و مذهبی خویش را وفادار هستند و مانیز اسلامی را میخواهیم که ( با آن هم باجهان باشیم و هم در افغانستان ). هرچند که مداخلات اشکار وپنهان کشورهای دور ونزدیک فضای همبستگی مردم و دلگرمی آنها را نسبت به جامعه اسلامی ونظام سازی از این دست اندکی ضعیف و کم اعتماد نموده است."

خانم کوفی در این سخنرانی مفصل بحران کنونی در کشور را محصول چالشهایی خواند که دولت در بی توجهی نسبت به اقشار گوناگون جامعه و نیز نسبت به عام مردم بوجود آورده است. ایشان در بخشی از سخنان خویش گفتند:

" برخی حوادث ناگوار در زندگی زنان پیش آمده است که ما اینگونه جنایات و عملکرد ضد انسانی و نادرست را در اصطلاح خود مان " خشونت خاموش " عنوان داده ایم".

نماینده پارلمان مساله زندان پلچرخی و غفلت و بی توجهی دولت را عامل ایجاد مشکلات بسیار در حیات زنان و بروز برخی حرکات ناپسند ونقض آشکار حقوق بشر خواند. او در همین حال گفت:

"دولت بجای آنکه از درک حقایق سود ببرد و درراه اصلاح ناتوانی و نا بسامانی عمل کند، با نوعی عقده مندی و حساسیت بهر کسی اتهام میزند و با نادرستی و ناشیانگی خشم خویش را بروز میدهد. این برخورد ها بسیار نگران کننده و تشویش آورند، از باید های دولت آنست که با تمام وجود، در پی اصلام نا توانی و نا تمامی خویش باشد."

در جامعه ما سنت پذیرش اندیشه در مخاطب همواره چالش پذیر و بحران آفرین میشود، اما توضیحات و متن سخنرانی این بانوی آگاه درهیج مورد موجبات بر انگیختن پرسشی هم نشد. این از شگفتیهای عالم بلاغت و خطابت است که سه ساعت بحث ادامه بیابد ولی حرفی بعنوان اعتراض و اغراض ظهور نکند، از مسلمات بحث در حوزه روشنفکری ما بروز اختلاف و ظهور ناسازگاری با بیان اندیشه ی اندیشه ورزان است. ولی خانم کوفی بسیار عاملانه و عالمانه مسایل را بررسی نمود و از نقد شفاف و زیبای جامعه نیز طفره نرفت.

خانم فوزیه کوفی در دوام بحث خویش به دوسه مساله تازه اشاره نمود که پیش ازاین در حوزه اندیشه بصورت بسیار عام و بیهدف عنوان میشدند، این محورها عمدتاً برای عبور از مرحله بحران و نا کار آمدی نظام پیشکش میشد. اما طرح ایشان برای هماهنگ نمودن فعالیت نیروهای ملی و جامعه محور و مردم پسند عنوان شده است. این طرح نو عبارت است از:

یکی از دلایل نفوذ و جاذبه کلام خانم کوفی دراین بودکه، برخلاف اصول سخنرانی دیگران که بیشتر به کرتیک و نقد خشین مسایل می پردازند و از بارمنفی موارد ذکر مینمایند، استفاده نکرد و برعکس بسیار پوزیتیو و مثبت بود. درحالیکه شنونده هر سخنرانی بیشتر مایل است براندازی و تشدد را استقبال نماید، اینبار برق کلام و ایجاز سخن بر محور مشارکت و پیوند زدن امروز به آینده بود. خانم کوفی در همین باب گفت:

" بدبختانه افغانستان دچار ناملایمات بسیار است، آشفتگی سیاسی در جامعه به درجه یی است که تعدادی به تشکیل حزب مبادرت میکنند و آن حزب را به دکان در آمد بدل مینمایند. موجودیت بیش از هشتاد حزب سیاسی راجستر شده و چندین حزب شامل فهرست ثبت و تنظیم، که همواره از برنامه های همدیگر کپی برداری کرده اند، بمعنی آنست که ما در مورد نهادینه کردن جامعه از لحاظ سیاسی هنوز مشکل داریم.

باور من آنست که، مابیشتر از سه چهار حزب زمینه و ظرفیت نداریم، سه حزب سیاسی نیرومند که بتواند اقشار مختلف جامعه را بر محور خواستهای شهروندی و مدنی سازماندهی کند؛ میتواند همه طیفها ی فکری، سلیقه ها و طرزبینش و باور مردم را منعکس نماید. سه نیروی سیاسی ( چپ، راست، میانه و متعدل ) مشترکاتی اند که موزایک سیاسی جامعه را کناره نشین خواهند نمود. بسیار خوب است که تناسب اقتدار و موثریت احزاب سیاسی، در پارلمان نیز تأمین و تمثیل شود.

 خانم کوفی از منظر اعتقادی گفت: من مسلمان معتدل وحرمتگزار عقاید اکثریت نزدیک به تمام مردم افغانستان بگونه اعتدال آن هستم وروی همین منظور به موج سوم یا جبهه اعتدال تاکید دارم. خط سومی که در پارلمان مطرح شده است آن یک خط دیگری است که راه به اعتدال نمیبرد.

نقد حاکمیت در اندیشه ی اعتدالگرای خانم کوفی مساله بسیار مهمی است، او درحالیکه به نواقص و کمبودات فراوانی در دستگاه حاکمیت کنونی افغانستان اشاره نمود، از براندازی نظام دفاع نکرد و این اقدام را غیر ضروری و بحران آفرین خواند. در اندیشه ی او ترمیم، تکمیل و تعدیل نظام بعنوان اولویتهای مدیریتی مورد تایید قرار گرفت. آنچه برای او اهمیت دارد، درک اصلاحات است نه ترک اصلاحات، لذا دکتورین خویش را برهمین محور قرار داده است و منشور اساسی او در ساختار شناسی نظام سیاسی افغانستان، پیروی از موج سوم و توسعه فرهنگ اصلاحات در کشور است.

آنچه در افغانستان بیش از هر مساله دیگری دارای اهمیت است، بحث امنیت عمومی و ثبات سیاسی است. دراین زمینه توجه شمارا به جملاتی از خانم فوزیه کوفی جلب می کنم: متأسفانه بحران امنیت و مشکل بی ثباتی بزرگترین مانع و چالش دشواری است که بر سر راه نظام قرار دارد، تمام این نا بسامانی ها برامده از نبود امنیت کامل است. برخی شخصیتهای مهم در پوشش دادن مساله امنیت مملکت ذیل برنامه های ( دی دی آر و دایاگ ) به حاشیه رانده شدند، از ساختار حاکمیت بیرون ماندند و دولت خودرا از حمایت آنان محروم ساخت.

اردو وسیستم دفاعی کشور دارای نظم مناسب نیست، پولیس و امنیت شهرها دچار مخاطره هستند و امنیت ملی نیز برای مشکلاتی که دارد به تقویت بیشتر محتاج است. بر اساس گزارش دولت بیشترین وجوه از مخارج نظام در همین راه هزینه شده است. دولت دارای مخارج غیر ضروری برای کسانی است که در تشکیلات دولت موجودات اضافی اند، نیروهای ملی که بیشتر از عناصر بیرونی تجربه دارند، از ترکیب و تشکیل دولت بدور مانده اند و نیروی انسانی و تجربی در دستگاه حکومت و سیستم اداری جذب نشده اند. اینها معضل اساسی سرزمین مارا میسازند.

خانم فوزیه کوفی در برابر همه پرسشها و پشنهادهای پرسشگران که بیشتر پیرامون قانون اساسی، خط مرزی دیورند، ضعف مدیریت نظام ، روابط نا سودمند پارلمان وحکومت، سیاست توسعه ی کشت کوکنار، اختلاس در دستگاه دولت، فساد اداری و فاسد پروری، بی کفایتی و تمرکز گرای در قدرت و برخی موارد دیگر با منطق وا ستدلال کافی در انطباق به شرائط موجود در افغانستان پاسخ داد که مورد استقبال حاضرین قرار گرفت.

شماری از اعضای این همایش اعم از زنان و مردان، بجای آنکه پرسش و پیشنهادی مطرح سازند، با صدای بلند و آواز رسا بیان نمودند که، از خانم کوفی در ادامه سیاستهای اعتدال گرایانه اش برای رسیدن به آینده فرا قومی، فراجناحی، فرامذهبی و مردمی اش اورا همراهی و حمایت خواهند نمود. در پایان همایش شماری از خانم ها ضمن استقبال از اظهارات بانو فوزیه کوفی، در مورد گزارش پلچرخی وغوغای جدید ازوی پرسیدند، ایشان این مساله را نیز بصورت بسیار روشن اما کوتاه محصول اشتباهات دولت خواندند و بدین ترتیب، گفت: من از جهتی متأسفم که برای روشن شدن جانایات انجام شده بازهم زنان زندانی را باردیگر مورد تهدید و آزار قرار داده اند تا از اظهارات خویش پشیمان شوند و حرفهای خویش را پس بگیرند، واز جهتی نمیدانستم آقای کرزی تا این حد دست وپاچلفتی شده است و بجای اقدام در دستگیری و محاکمه ی عاملان این جنایات ، خود درمقام دفاع از زندان بانها می براید و پیشاپیش از حمله به حیثیت زنان زندان سخن میگوید.

خانم کوفی بانوعی خوش مزاجی و اشاره به دولت فرمود: دولت برای پنهان داشتن ناتوانی خویش به نقض آشکار حقوق بشر مبادرت میکند و زندانیان اسیر و اسیران زندان را در تحت فشار بیشتر قرار میدهد تا برای بیان تکذیب اعترافات پیشین آنها دلیلی فراهم کند. آنها در نبود من سعی کرده اند قضیه را برگردان کنند و بزرگش نمایند، من که طرفدار ماجراجویی نیستم ولی از حقوق زنان زندانی یک خط هم عقب نشینی نخواهم کرد.

مجلس سخنرانی سرکار خانم فوزیه کوفی نماینده مردم بدخشان در پارلمان افغانستان، در میان شور ی از احساسات حاضران به پایان رسید و همه از جای بلند شدند واورا مورد حمایت و تایید قرار دادند. خانم کوفی نیز در برابر آنها با ابراز تشکر و اظهار امتنان بحث خویش را پایان بخشید. آنگاه آقای بیژنپور در چند سخن کوتاه مراتب قدر شناسی خویش را از محضر مهمان ار جمند خانم فوزیه کوفی برای حضورشان در این مجلس، ونیز از بزرگان و دانشمندان گرد آمده دراین همایش ابراز داشت.

گزارنده: شاهپور