جنجال زبانی به جشنواره فیلم کابل کشیده شد
 

عوض محمد منصوریان

جشنواره بین المللی فلم های مستند و کوتاه داستانی کابل امسال برای سومین بار برگزار گردید و فلم سازان افغانستان با حضور در این جشنواره با 35 فلم داستانی و مستند در جمع تولیدات بین المللی از کشورهای دور و نزدیک خواستند ثابت کنند که برای قهرمان شدن و قهرمان آفریدن می توان به کام آتش رفت و حادثه آفرید.

اما آقای ملک شفیعی رئیس جشنواره فلم های داستانی کوتاه و مستند کابل از این جشنواره راضی به نظر نمی رسد.

او می گوید: اول این که در افغانستان هیچ رویداد فرهنگی اتفاق نمی افتد. به دلیل این که مدیران فرهنگی افغانستان جز به اهداف سیاسی به چیز دیگری فکر نمی کنند و زمانی هم که با زحمت زیاد و خون دل خوردن های بسیار یک عده، رویداد فرهنگی ایجاد و اتفاق می افتد متأسفانه دست خوش دیدگاه های سیاسی و منطقه ای عده ای می شود تا مردم را اغفال کنند و حضورشان را به مردم تثبیت نمایند.

او از برهم خوردن توازن زبان ها و متعلقات فرهنگی مردم افغانستان در این جشن واره گفت در حالی که ما هردو زبان رسمی کشور را در این جشن واره در نظر گرفته بودیم؛ اما متأسفانه تعدادی بیرون از محدوده برنامه ریزی ما نفوذ نمودند و بار دیگر به ضد فرهنگ بودن شان تاکید کردند.

او می گوید تلویزیون دولتی از نشر تریلر (اعلان) فارسی این جشن واره، به خاطر این که واژه دانشگاه در آن به بکار رفته بود خود داری کرد.

انجنیر لطیف رئیس افغان فلم و عضو هیأت داوران، برگزاری این جشنواره را یک نیاز مبرم برای سینمای افغانستان و علاقه مندان سینما دانست او نواقص موجود در این جشنواره را یک امر طبیعی دانست و گفت: در کشوری که بحران امنیت و بحران اقتصادی وجود دارد یقینا" که مشکلات هم بیشتر است.

او گفت ضمن این که امسال کشورهای بیشتری در این جشنواره شرکت نمودند و رنگ و بوی بیشتری به آن بخشیدند اما تشبث بیش از حد بعضی کشورهای خارجی در تدوین این فستیوال باعث شد که ما دست باز نداشته باشیم زیرا آن ها مقاصد خاص خود را دارند. به طور مثال رایزنی فرهنگی ایران به ما پیشنهاد نمودند که یک غرفه کتاب و فلم که در تمام فیستیوال های جهان مروج است بگذارند و ما هم موافقت نمودیم اما مرکز فرهنگی فرانسه مخالفت نمود و مانع این کار شد.

خانم دیانا ثاقب یکی دیگر از مجریان و دست اندرکاران این جشنواره در مورد آنچه که در روز افتتاح جشنواره اتفاق افتاد با تأسف می گوید:

زمانی که مسئول مرکز فرهنگی آلمان در این جشنواره صحبت می کرد آقای هوتک -از همکاران این جشن واره-سخنان ایشان را به زبان پشتو برگردان می کرد. به گفته بانو دیانا، آقای جوانشیر حیدری- از فلم سازان کشور- از آقای هوتک خواهش کرد تا به خاطر حضور دو مهمان فارسی زبان - آقای ناصر علی باکیده، از کشور ایران و آقای شادی صالح، از جمهوری تاجیکستان- که بدون شک زبان پشتو را نمی فهمیدند، لطف نموده و به زبان دری ترجمه کند اما آقای هوتک گفت: من قبلا" این موضوع را به زبان پشتو آماده کرده ام و نمی توانم به زبان دری تفسیر بدهم."

او با اشاره به مهمانان گفت: آن ها می توانند از کسی خواهش کنند که برای شان به زبان فارسی ترجمه کند.

خانم عزیزه یکی از اشتراک کنندگان جشنواره عملکرد آقای هوتک را یک طرح از قبل برنامه ریزی شده دانسته می گوید: وقتی از آقای هوتک خواهش به عمل آمد تا به زبان دری صحبت کند او خیلی راحت گفت نظر به دستوری که به من داده شده است باید به زبان پشتو بگویم و نمی خواهم که شما به من نظر بدهید.

خانم دیانا ثاقب در مورد این که چرا تریلر دری این جشنواره نشر نشد گفت:

زمانی که ما این اعلانات را به رادیو تلویزیون ملی روان کردیم آن ها گفتند که به دلیل استفاده نمودن از واژه دانشگاه نمی توانند اعلان را به زبان دری نشر کنند و از ما خواستند که واژه ی دانشگاه را تغییر بدهیم. اما باور ما این است که زبان ما هویت ما است و ما به همین زبان تکلم می کنیم؛ بناء" حاضر نشدیم این واژه را تغییر بدهیم و نمی توانیم به دروغ از واژه دیگری استفاده کنیم و از جانبی هم ما اعلان به زبان پشتو داشتیم و آن ها به دلیلی که استفاده از واژه پوهنتون در آن صورت گرفته بود نشر کردند.

او می گوید: رادیو تلویزیون ملی به مثابه یک نهاد ملی وظیفه دارد که به من و به زبان من احترام بگذارد و این که من از واژه دانشگاه استفاده می کنم این حق من است و زبان من است.

آقای ملک شفیعی نیز در تأیید این مطلب افزود: امسال که از طرف سازمان ملل سال بین المللی زبان های مادری نام گذاری شده است چرا در کشور خودمان به زبان ما توهین می شود.

انجنیر لطیف رئیس افغان فلم به روز نامه پیمان گفت: مسأله زبان به یک معضل مبدل شده و از آن منحیث سلاح در مبارزات سیاسی استفاده می شود. او گفت: آزادی بیان حق مشروع هر فرد این کشور است، هر کسی که زاده ملیتی است می تواند به زبان مادری خودش تکلم کند و واژه های خود را به کار ببرد و در جهت غنامندی آن تلاش کند.

به با ور او: این حق نامشروع یک زبان است که بالای زبان دیگری تعرض کند؛ زیرا هر زبان از خود ریشه فرهنگی دارد.

او دست های مرموزی را در این موضوع دخیل دانست که می خواهد مردم افغانستان را را از هم جدا نموده و بذر خصومت را بکارد.

رئیس افغان فلم در ارتباط به نشر نکردن اعلان دری جشنواره گفت: این تصمیم رادیو تلویزیون ملی نیست بلکه دیکته و هدایتی است که به او داده شده. به نظر خانم عزیزه کسی که در پشت این ماجرا قرار دارد و این دستور را داده است شیطانی است که باعث نفاق افگندن میان پیروان دو زبان شیرین می شود که نیاز به آرامش دارند.

او کاربرد واژه live را در تلویزیون ملی که یک واژه بیگانه است و در عین حال ستیزه جویی با واژه هایی که ریشه در تاریخ و فرهنگ مردمان این مرز و بوم دارند را توهین به این ملت خواند و گفت این همه یک نکته را ثابت می کند که دست اندرکاران این توطئه ها مصاب به مرض تبعیض و تعصب و جهل اند. او از حضور وزیر اطلاعات و فرهنگ شکایت کرد که سال گذشته به صراحت اعلان نمودند که کشور ما چندان به تیاتر و هنر ضرورتی ندارد که ما برای آن سرمایه گزاری کنیم یا بودجه تخصیص بدهیم.

اوگفت برای من که با هنر زندگی کرده ام و هنر زندگی من است وقتی از وزیر فرهنگ کشورم چنین موضع گیری را مشاهده می کنم به خوبی می توانم حدث بزنم که در این جا چه می گذرد.