گزارش مختصرفرهنگی

اواخیرماه اپریل وهفتهء نخست ماه می سال 2006 (1385 خورشیدی) شاهد دوهمایش فرهنگی دردومکان جداگانه درشهر دوشنبهء تاجیکستان بودیم، که همایش نخستین به بهانهء 75 سالگی خاورشناس معروف مرحوم پروفیسور حقنظر نظری  درتالاررودکی انستیتوت شرق شناسی ومیراث خطی اکادمی علوم تاجیکستان به ساعت 10 و30 دقیقهء پیش ازچاشت روز جمعه تاریخ 20/4/2006 بر گذار گردیده بود، که درآغازآقای دکتر جوره بیگ نذریف رئیس انستیتوت شرق شناسی ومیراث خطی با گشایش رسمی محفل وسخنان کوتاه پیرامون شخصیت استاد نظری، به معرفی کتاب تازه ازچاپ برآمده استاد مرحوم تحت عنوان « نقش ایرانیان- تاجیکان درتاریخ وفرهنگ جهان» -  که به مساعدت سفارت جمهوری اسلامی ایران دردوشنبه صورت گرفته بود- پرداخت.

بعداً آقای سرمدی پارسا سفیرجمهوری اسلامی ایران رشتهء سخن را بدست گرفته، درآغازسخنرانی خویش چنین ابراز نظرنمودند: « امروز روزبزرگ فارسی زبانان وخداوند گارزبان فارسی سعدی بزرگواراست، که مناسبت این روز وبزرگداشت استاد حقنظر بیانگریکی ازویژه گی خاص استاد مرحوم است. من درمورد افغانستان آثاربرخی ازشرق شناسان را مورد مطالعه قرار داده ام، که مرحوم حقنظردراوج این قله وحوزه (افغانستان شناسی) میباشد».

متعاقباً آقای دکتردینارشایف رئیس پژوهشگاه فلسفهء اکادمی علوم تاجیکستان طی سخنان کوتاهی به دیدگاه پروفیسور کنگاوسکی پیرامون جایگاه تاجیکان افغانستان(واینکه گویا درافغانستان تاجیک خالص ویاپشتون خالص وجود ندارد وتاجیکان وپشتونها درنتیجهء ازدواجها طی مراحل تاریخی معینی مخلوط گردیده اند) ورد آن بوسیلهء پژوهشهای همه جانبهء استاد نظری پرداخت، که درحقیقت روال سخنرانی ها ازمسیر اصلی آن بیرون گردیده، عمده تا ساختاراتنیکی افغانستان درمحوربحثهای بعدی قرارگرفته ودر برخی موارد به مشاجرات تندی کشانیده شد.

چنانکه آقای سید محمد خیرخواه سفیرجمهوری اسلامی افغانستان پشت میزسخنرانی قرار گرفتهً بدون درک خصلت مباحثات وارزیابی های تاریخی، کرونولوژی رویدادهای تاریخی وموضوع ومضمون مورد بحث، که درواقعیت امرنادیده گرفتن هیچ قوم وقبیله ای نبوده وصرفاً بیان وارزیابی داوران وپژوهشگران است؛ درآغاز، پیش ازینکه بیانیهء ترتیب دادهء خویش را پیرامون همایش مزبوروبویژه استاد مرحوم نظری بیان نماید، مقدمتاً برای اینکه با اشتراک شان درچنین همایشهای بحث انگیز، مورد بازپرس سیاستگران داخلی قرار نگیرد، پیروضرب المثل معروف عوام افغانستان«ده درکجا ودرختان درکجا»، به سخنان بی سروته وبی ارتباط به محفل پرداخته، چنین ابرازعقیده مینماید:« درقانون جدید اساسی افغانستان آمده است که مردم افغانستان به هرقوم ونژادی که تعلق دارند افغان اند. ماازدوستان خود میخواهم که مارا بنام افغان بشناسند. درافغانستان بعضی گروهای افراطی مانند افغان ملت وستم هستند که این مسایل را دامن میزنند، درحالیکه مردم افغانستان همه برادرهم اند وهیچ اختلافی درافغانستان وجود ندارد». این سخنان آقای خیرخواه، که ازروی جُبن واجباردرونیش بیرون گردیده بود، مسیرسخنرانیهای بعدی را تند ترساخته وسبب گردید تا سخنرانان پیرامون حقایق تاریخی صریح وبی پرده صحبت نموده بیان نمایند که یاد آوری حقایق تاریخی بمعنی دشمنی با کسی نخواهد بود.

سپس آقای قهرمان سلیمانی رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران دردوشنبه رشته کلام را بدوش گرفته با سخنرانی تحلیلی خویش پیرامون هویت، زنگارمسمومیت ازذهن مسموم آقای خیرخواه زدوده، تصریح نمود که بحث پیرامون هویت، بحث پیرامون حضوروموجودیت تاریخی است که به هیچوجه نمیشود منکرآن گردید.

همچنان آقای دکترقاسم شاه سکندری آخرین سخنران رسمی وبرناموی این همایش بود که بطورمفصل وهمه جانبه درباره دیدگاها، شخصیت وسرگذشت استاد نظری بگونهء همه جانبه صحبت نموده شنوندگان رادرروشنی کارکردهای گستردهء فرهنگی، سیاسی و معارف  پروری استاد مرحوم قرارداده جوانب مختلف باورهای اورا بیان نمود.

بخش دوم این همایش را سخنرانی وارایهء دیدگاهای هواداران ودوستان استاد نظری تشکیل میداد، که درین بخش آقای سینا دلیری به نمایندگی ازانجمن پاسداران فرهنگ آریانا به ایراد سخن پرداخته، ضمن رد اندیشه های معامله گرانهء آقای خیرخواه سفیرجمهوری اسلامی افغانستان، تحلیل وریشه یابی رویدادهای افغانستان طی دهه های پسین، اثبات اختلافات شدید ناشی ازاستبداد خانواده های مستبد وضد مردمی حاکم بر سرنوشت سیاسی افغانستان ومداخلات استعماری خارجی وتأکید به دریافت راه های حل بنیادی مسایل کشوروتأمین صلح وامنیت عادلانه؛ دربارهء شخصیت خصوصی استاد مرحوم حقنظر نظری دربخشی ازسخنان خود چنین گفت:    « درینجا دانشمندان، پژوهشگران واساتید محترم دربارهء پهلوهای مختلف شخصیت علمی، تحقیقی وتاریخ نویسی متعهدانهء استاد صبحتهای همه جانبه ای انجام دادند. آنچکه میخواهم به سخنان دیگران بیفزایم، بگونهء موجزوفشرده، درحقیقت پیرا مون خصایل وصفات ویژه ای است که من طی چندسال اقامت درشهردوشنبه ورابطهء نزدیک  با استاد ازوی دریافته ام. استاد انسانی بود واقع بین، صریح، شجاعتمند، وارسته، سختگیروصادق ودلسوز».

همایش مزبوربا سخنان وبیان خاطرات هم صنفیها ودوستان شخصی استاد و صرف نان چاشت پایان پذیرفت.

همینگونه همایش دیگری به ابتکار آقای محمد هارون راعون شاعرشناخته شده وپرمحصول افغانستان بمناسبت افتتاح دفترنمایندگی تلویزیون طلوع افغانستان درشهر دوشنبه ومعرفی  کتاب گرد آوری شده 150 شاعر صد سال اخیر افغانستان(که توسط آقای راعون ونظام قاسم شاعرخوب وسرشناس تاجیکستان صورت گرفته است) در تیاتراهارون وابسته به اتحادیهء نویسندگان تاجیکستان برگزار گردیده بود، که دراین همایش ابتدا خانم گلرخسارصفی شاعر فرهیخته ومعروف تاجیکستان(که ملقب به مادرملت گردیده است) به ایراد سخن پرداخته پیرامون اهمیت کتاب، شعرای افغانستان وازین طریق بازشناسی این شعرا در تاجیکستان، مفصلاً صحبت نموده ازابتکاراین دو شاعرنامبرده درکارگرد آوری این مجموعه قدردانی نمود. سپس آقای سینا دلیری رشتهء سخن را گرفته، در بارهء کتاب شعرای افغانستان، نحوه گردآوری، انتخاب اشخاص وبی آلایشی گردآورندگان مجموعه درباره شعرای صد سال اخیرصحبت نموده ازآقایون نظام قاسم وهارون راعون تمجید وتوصیف درخورکار ایشان بعمل آورد. به همینگونه ازتاثیرات کارراعون درجهت معرفی فرهنگ، هنر، موسیقی وآواز خوانان تاجیکستان درافغانستان درمدت کوتاه ازطریق شبکه تلویزیونی طلوع قدردانی  نموده پیروزیهایی شایانی برایش آرزونمود. همچنان آقای قهرمان سلیمانی رایزن فرهنگی ایران دردوشنبه پیرامون کتاب شعرای افغانستان، نقش کارکردهای فرهنگی درجهت گسترش روابط هرچه بیشترهم تباران وهم زبانان درمنطقه صحبت نمود. به همینگونه دانشمندان وشعرای سرشناس تاجیکستان ازقبیل: اکادمیسن محمد جان شکوری، خوش نظر کیلدی، عسکرحکیم، فرزانه خجندی، سید محمد خیرخواه وتنی چند به ترتیب صحبت نموده ازاین دو دست آورد فرهنگی- هنری آقای راعون ونظام قاسم ستایش بعمل آورده، همایش درفضای صمیمیت ویک رنگی حوالی ساعت پنج ونیم بیگاه پایان پذیرفت.  

ازراست به چپ:  ميرزا شكورزاده دانشمند و نويسنده ئ سرشناس تاجيك ،  دكتر جمال الدين سينادليري رئيس انجمن پاسداران فرهنگ آريانا و سلطان حمد ژورناليت شناخه شده ي تاجيكستاني

--------------------------------------------------------------------------------------

 نقش پروفیسورحق نظر نظری در پژوهش پیرامون افغانستا ن