23 جنوری 2009 – ایالت کالیفورنیا
مولاناباعث بسیارلایق، نابغه وغیرتمندبود
بسم الله الرحمن الرحیم
من مولانا باعث راکه مشهور به مولوی بحرالدین دروازی بود، ازنزدیک میشناختم. باعث مبارز نستوه، شخصیت برازنده وانسان لایق و
پرشوری بود. من با ا و هنگامی که محصل دارالعلوم کابل بود آشناشدم. بارها پیش او ودر اتاقش می نشستیم وروی مسایل گوناگون صحبت میکردیم. باعث بسیار پرشور وغیرتمند بود، آنچه در وجود او هویدا بود؛ غیرت و ذکاوت بسیار بود. بحرالدین باعث بسیار لایق، نابغه و غیرتمند بود. روانش شاد باد.
باعث انسانی بود که به زیور استدلال و منطق قرآنی آراسته بود، درهر زمینه آیت میخواند و حدیث می آورد، او دانشمندان عرصه ی دین را هم خوب می شناخت. آ قای واسوخت سناتور ویکتن از روشنفکران کلان بدخشان خاطره اش را درمورد مولوی بحرالدین باعث چنین بیان نمود:
برخی ارگانهای دولت ( شاید اداره ضبط احوالات وریاست دانشگاه ) از مولانا باعث به پارلمان دولت شاهی شکایت داده بود، در یادداشت متذکره باعث را یاغی و باغی، ستمی و دشمن دولت و کافر ومخالف جامع الاظهر واستادان مصری در دانشگان کابل قلمداد کرده بودند. اورا به پارلمان احضار نمودند و اجلاس مشترک کمیسیونهای هردو مجلس علیه او اقامه دعوا کردند.
باعث که این فرصت را غنیمت یافته بود، از قرآن واحادیث، اجماع امت وقیاسات دینی برای استحقاق خود چندان نمونه آورد و شاهد خواست که در نیم ساعت سخنرانی، نه تنها ذهن نمایندگان عوض شد، بلکه فی المجلس اورا بزرگترین عالم دین و فقیه با صلاحیت خواندند.
مولانا از مجلس اجازه خواست و با همراهی مناسب بدرقه شد و بیرون رفت. مرحوم محمدهاشم واسوخت وکیل بدخشان درزمان محمد ظاهرشاه گفت: سخنان او همه مجلس را شگفت زده نمود و آنهارا غافلگیر ساخت.
مبارزات مولانا درهمان آوان جوانی که در بدخشان آغاز گردید، چنان شهرت یافت که اداره نظام و دستگاه دولت در کابل تبلیغ نمودند که، مولوی بحرالدین باعث بدخشان مستقل میخواهد و اعلام پادشاهی نموده است. او کشوررا تجزیه میکند و همراه دوستانش به بغاوت دست زده است. قرار معلوم چندبار زندانی شده بود. در دولت پادشاهی، در جمهوری داودخان و در دولت حفیظ الله امین نه تنها از زندان خلاص نشد، بلکه در سال 1358 اعدام گردید.
این نظر من است که، او یکی از بزرگان بدخشان و پس از شه محمد ولیخان دروازی از بزرگترین شخصیتهای دروازستان بزرگ است. ازطرفی هم از دوستان صمیمی طاهر جان بدخشی بود. نبود آن عزیز دانشمند حیف بزرگی است، یادش گرامی باد..
دکتر عنایت الله شهرانی