|
عباس كوهستاني ♦ نام کتاب: زن در آئینه ضرالمثلها ♦ گردآورنده: محمدعلی برهانی شهرستانی ♦ ویراستار: خانم ز. فاطمی ♦ انتشارات: آرمان خرد، ایران، مشهد ♦ نوبت چاپ: اول، 1385 ♦ تعداد صفحات: 302 ♦ تیراژ: 2000 ♦ شابک: 8-4-96789-964 ♦ قیمت: 30000 ریال ایرانی
زن در آئینه ضرب المثلها
زن، در ادبیات عامیانه و همچنین در ادبیات رسمی دایم سوژه بوده است. پرداختن به "زن" در ادبیات فارسی دری پیشینه دارد. زن، خواه در ادبیات خصوصا بیان شاعران تعریف شده است خواه مذمت مهم این است که زن، محور سخن بوده است. همچنین زن در ادبیات شفاهی و یا ادبیات عوام و همچنین در ضرب المثلها جایگاه وسیع البنیاد دارد. استعاره ها و ضرب المثلها بخشی از ادبیات عامیانه و مردمی هستند. برخی از محققین ادبیات عوام را به حکمت عوام تعبیر کرده اند. بدین معنا که در ادبیات عوام تجربیات و حکمتها جریان سیالی را سازماندهی کرده است که مرد و زن هریک نقش منفی و یا مثبت خودش را به نمایش می گذارد. در این نمایشگاه معنا و روحیات زن، همواره به دیدگاههای ملل جهان برمی خوریم که گاه دید منفی از زن ارائه می دهد. ضرب المثلها هم سرگرم کننده است و هم پند دهنده. با این وصف کتاب "زن در آئینه ضرب المثلها"ی آقای محمدعلی برهانی شهرستانی را می توانیم مثال بزنیم که حاوی ضرب المثلهایی در باره زن است. این کتاب، در سال 1385 نشر شده است. کتاب "زن در آئینه ضرب المثلها" اثر کوششی و گردآوری یک عالم دینی افغانستانی است. او که فارع التحصیل مدارس عالی علوم دینی در مشهد ایران است این کتاب را با دقت و ظرافت خاص تدوین کرده است. اما گویا گردآورنده و محقق این اثر خواندنی از ناشر ایرانیش گلایه هایی دارد. از جمله اینکه ناشر اسم کتاب را بر روی جلد عمداً تغییر داده است. یعنی همان طوری که نام کتاب در متن کتاب "زن در آئینه ضرب المثلها" است ولیکن ناشر کلمه "ایران و جهان" را در روی جلد به خاطر فروشش اضافه کرده است. آقای برهانی گلایه دارد که اغلاطی زیر در کتاب موجود است که نمی شود چشم پوشید: - تاریخ تولد گردآورنده در شناسنامه کتاب 1330آمده است که صحیح آن 1342 است. - تعداد صفحات کتاب، در شناسنامه 320 نوشته شده است که درواقع 302 صفحه است. - نام اصلی کتاب "زن در آئینه ضرب المثلها" است که روی جلد "زن در آئینه ضرب المثلهای ایران و جهان" چاپ شده است. - نام گردآورنده بر روی جلد نیامده است. - [ويراستاري اين اثر توسط برادر اسدالله جعفري انجام شده است ولي ناشر محترم به صلاحيت خود خانم ز. فاطمي را بعنوان ويراستار ثبت نموده است واين در حالي است كه هيچ گونه تغييري در ويراستاري جناب آقاي جعفري ايجاد نشده است.] همچنین آقای برهانی شکایت دارد که کتابش به نام محمدعلی برهانی ایرانی در سایتهای اینترنتی ثبت شده است. البته اگر خوشبینانه نگاه کنیم شاید تشابه اسمی رخ داده باشد. زیرا محمدعلی برهانی ایرانی شاعر هم است. این اشتباهات در حق یکی دیگر از نویسندگان افغانستانی نیز رخ داده است. بدین توضیح که یکی دیگر از کتابهای نویسندگان افغانستانی به نام یکی از اساتید دانشگاه ایرانی در وبسایتی معرفی و ثبت شده است. بی گمان این اشتباهات به خاطر تشابه اسمی است. با همه عیبهایی که مربوط به ناشر آقای برهانی می شود اما اصل کتاب یک چیز بسیار بدیعی است. گردآورنده ضرب المثلها را طبق حروف الفبا تدوین کرده است. این کتاب در یک مقدمه و متن و منابع و مآخذ و نام ملتهایی که ضرب المثلها از آنها گرفته شده ا ست و همچنین شاعرانی که از آنها در این کتاب شعری ذکر شده است و اسامی کامل توضیح دهندگان مثلها تشکیل شده است. آقای برهانی متولد 1342 از قریه کوکدره گیروی شهرستان از توابع ولایت دایکندی است. او کتابهای دیگری در همین مایه ها آماده چاپ دارد. امید است که توفیق یار و یاور این پژوهشگر خوش ذوق باشد و هرچه زودتر شاهد چاپ سایر آثارش باشیم. اما چیزی که در عالم نشر و طبع افغانستانی به چشم می خورد عدم اطلاع رسانی است. روی همین عدم اطلاع رسانی است که براحتی کتاب نویسنده ای به نام نویسنده دیگر ثبت می شود. و نیز همین عدم اطلاع رسانی است که کتابهای خواندنی و مردمی و سرگرم کننده مانند همین کتاب در دسترس خوانندگانش نمی رسد. چند ضرب المثل از این کتاب را با هم مرور می کنیم و حلاوت آن را با هم تقسیم می کنیم: - آب، در غربال بهتر می ماند تا راز در دهان زن. (ضرب المثل استونیائی) - آنچه که را که شیطان در سال می کند، پیر زن در یک روز انجام می دهد. (ضرب المثل آفریقائی) - آخرین عضوی که در وجود زن می میرد زبان اوست. (ضرب المثل هندی) - آزادی کاملاً برای زن نجیب خطر بزرگی است. (ضر المثل روسی) - آدم خوشبخت به دوست برمی خورد و آدم بدبخت به زن. (ضرب المثل چینی) - از زن ایمن مباش ولو اینکه مرده باشد. (بابلی) - اگر مرد بد مانند شیطان است زن بد مانند جهنم است. (ضرب المثل دانمارکی) - اگر یک کلاغ سفید پیدا کنی می توانی یک زن خوب پیدا کنی. (پرتغالی) - به زن و آفتاب تابستان اعتماد مکن. (ضرب المثل بلغارستانی) - به گریه زن و لنگی سگ گول نخور. (روسی) - چادر قلعه زن است. (ضرب المثل ایرانی) - نه خر را اسب می توان نامید و نه زن را انسان. (ضرب المثل رومی) - کار زن چپه یه. (ضرب المثل هزاره ها - افغانستان) - اسب و زن و شمشیر وفادار که دید؟ (ضرب المثل ایرانی) - عقل زن زیر پای اوست. (ضرب المثل پشتونها – افغانستان) - شیطان هم نمی داند زن چاقویش را کجا تیز می کند؟ (لاتینی) - سه چیز بی ثبات است: زن، باد و ثروت. (هندیها) - سه موجود قانون بردار نیست: زن، قاطر و خوک. (ایرلندیها) - سال گرم آمد، زنان ریش کشیدند. (کابلیها- افغانستان) - زن یک دنده اش کم است. (ایرانیها) - ریشه تمام نزاعها سه چیزند: زن، زر و زمین. (هندیها)
|
